Ελεύθερος Χρόνος

Ψυχαγωγία και Ελεύθερος χρόνος

Ορισμοί των εννοιών

Ψυχαγωγία: Σχεδιασμένη και ευχάριστη αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου, ώστε να αποφορτίζεται και να αναβαθμίζεται ο άνθρωπος. Ετυμολογικά η ψυχαγωγία διαμορφώνεται από το αγωγή +ψυχή που σημαίνει διαπαιδαγώγηση της ψυχής, η καλλιέργεια, δηλαδή η διαμόρφωση της σχέσης με το υψηλό, το ευγενές.

Ορισμένοι αντιδιαστέλουν την ψυχαγωγία με τη διασκέδαση (διασκεδάννυμι: διασκορπίζομαι), ενώ άλλοι θεωρούν ότι και η διασκέδαση είναι μέρος της (άγονη ψυχαγωγία), απλώς δεν πληροί όλες τις παραμέτρους της.

Η ψυχαγωγία μπορεί να είναι γόνιμη ή άγονη –νόθα: Συγκεκριμένα, γόνιμη ψυχαγωγία συνιστά η ανάγνωση ενός ποιοτικού βιβλίου, η επαφή με την τέχνη, ο αθλητισμός (ως πράξη, όχι ως θέαμα). Η άγονη ψυχαγωγία συνιστά εκτόνωση και συνδέεται με τη μαζική κουλτούρα, τα ηλεκτρονικά ή τα τυχερά παιχνίδια, με εμπορευματοποιημένες ή τυποποιημένες μορφές αποφόρτισης.

 

Ελεύθερος χρόνος: ο χρόνος που δεν συμπεριλαμβάνει κανενός είδους υποχρέωση, ο πραγματικά ελεύθερος χρόνος (όχι αυτός που χρησιμοποιείται για την αναπαραγωγή της εργασιακής δύναμης). Ουσιαστικά, η γόνιμη ψυχαγωγία ταυτίζεται με την ορθή διαχείριση του ελεύθερου χρόνου

 

Ρεαλιστικά, σήμερα, θα έπρεπε, για τον άνθρωπο, να υπάρχει περισσότερος ελεύθερος χρόνος.

Και αυτό γιατί:

  • Τα επιτεύγματα της τεχνολογίας καθιστούν τη μετακίνηση και την επικοινωνία (βασικές διαστάσεις της καθημερινότητας του ανθρώπου) εξαιρετικά εύκολες, συνεπώς κερδίζεται χρόνος
  • Οι κατακτήσεις των εργαζομένων το 2ο μισό του 20ου αιώνα (8ωρο, άδειες, καθιέρωση 40ωρου εργασίας) παρείχαν στο σύγχρονο άνθρωπο περισσότερο ελεύθερο χρόνο

 

Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν υφίσταται

Και αυτό γιατί:

  • Δυστυχώς, ο σύγχρονος άνθρωπος έχει διαμορφώσεις, σήμερα, αρνητικά τη σχέση του με την εργασία: Ένα μέρος της κοινωνίας, καθοδηγούμενο από το καταναλωτικό πνεύμα, επεκτείνει το ωράριο εργασίας, προκειμένου να κερδίσει περισσότερα χρήματα. Ένα άλλο μέρος, πληττόμενο από την οικονομική κρίση και τις μειώσεις μισθών, επεκτείνει το ωράριο είτε για να κερδίσει χρήματα ώστε να καλύψει τα αναγκαία προς το ζην είτε γιατί θεωρεί ότι, με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να διατηρήσει την εργασία του
  • Ο σύγχρονος τρόπος ζωής δεν ευνοεί τη διαφύλαξη του ελεύθερου χρόνου: Παρά την ύπαρξη εξελιγμένων μέσων μεταφοράς (και μαζικής), στις μεγαλουπόλεις, χάνεται πολύτιμος χρόνος στη μετακίνηση, για την εξυπηρέτηση στοιχειωδών καθημερινών αναγκών (όπως η μετακίνηση από και προς την εργασία). Η γραφειοκρατία επίσης, ως μέρος της δυσλειτουργίας του κράτους, αναλώνει πολύ χρόνο σε όποιος αναγκάζεται να σχετιστεί με δημόσιες υπηρεσίες. Η ιδιότητα του γονιού, ακόμη, σηματοδοτεί, την αφιέρωση χρόνου: βοήθεια στις σχολικές ή φροντιστηριακές απαιτήσεις, μετακίνηση στις ενασχολήσεις, ιδιαίτερα των εφήβων, της οικογένειας. Επιπρόσθετα, ο σύγχρονος πολύπλευρος άνθρωπος έχει γίνει ιδιαίτερα «πολυάσχολος»: λίγοι άνθρωποι δεν συνδέονται με μια εξωεργασιακή ενασχόληση (τύπου «χόμπι») που, όμως, λιγότερο ή περισσότερο απαιτεί αφιέρωση χρόνου.

 

Σημασία γόνιμης ψυχαγωγίας και ορθής χρήσης του ελεύθερου χρόνου

 

Για την προσωπικότητα του ανθρώπου

  • Απόκτηση γνώσεων και χρήσιμων πληροφοριών, καλλιέργεια, εμπλουτισμός της γλώσσας, διαμόρφωση οξύνοιας και κριτικής σκέψης, επαφή με την καλλιτεχνική δημιουργία (πνευματικός τομέας)
  • Διαμόρφωση ηθικών προτύπων, πράγμα που ευνοείται από τη γόνιμη ψυχαγωγία (διάβασμα, αθλητισμός, επαφή με την τέχνη) αλλά και απαιτεί την ύπαρξη ελεύθερου χρόνου ώστε ο άνθρωπος να μπορεί να στοχαστεί, να κρίνει, να κάνει αυτοκριτική ή απολογισμό (ηθικός τομέας)
  • Με τον αθλητισμό, όχι με την παρακολούθησή του ως θέαμα, αλλά με τη συμμετοχή, ο άνθρωπος αποφορτίζεται και εκτονώνεται με τον πιο υγιή ψυχικά τρόπο, διαπαιδαγωγείται στη λογική της προσπάθειας και της ομάδας, αλλά κυρίως διαπαιδαγωγείται στον ορθό τρόπο διαβίωσης που εξασφαλίζει την υγεία (αποφυγή ξενυχτιών, αλκοόλ, καπνίσματος) (βιολογικός τομέας)
  • Η γόνιμη ψυχαγωγία και η ορθή αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου ξεκουράζει και γαληνεύει πραγματικά τον άνθρωπο, καθώς τον αποφορτίζει και ψυχικά από την επανάληψη και την τυποποίηση της εργασίας. Η άγονη ψυχαγωγία, αντίθετα, «εκτείνει» την πραγματικότητα της εργασιακής ζωής στον ελεύθερο χρόνο: ανουσιότητα, επανάληψη, μοναξιά (ψυχικός τομέας)
  • Αποκαλύπτει την ευχάριστη πλευρά της ζωής, με αποτέλεσμα να αισθάνεται ο άνθρωπος, έστω και προσωρινά, ευτυχισμένος (ψυχικός τομέας)
  • Βελτιώνει την ποιότητα ζωής του ανθρώπου, που η τυποποίηση της καθημερινότητας (εργασία, μετακίνηση, αναγκαίος λεπτομερής προγραμματισμός) και η μηχανοποίηση κάθε διάστασής της (εργασία, επικοινωνία, οικιακές ενασχολήσεις) την καθιστούν άχαρη και ανιαρή (κοινωνικός τομέας)

 

για τη σχέση του ανθρώπου με την κοινωνία

  • Θα μπορούσαμε να πούμε, γενικά, ότι η ύπαρξη (και η ορθή αξιοποίηση) του ελεύθερου χρόνου, συνιστά μέτρο του πολιτισμού, όχι μόνο για κάθε άνθρωπο ξεχωριστά αλλά και για ολόκληρες κοινωνίες. Η πραγματικότητα έχει καταστήσει σαφές ότι η δημιουργικότητα και η καλλιέργεια σπάνια συνδέεται με την εργασία και τον εργασιακό χρόνο. Συνεπώς, ο χρόνος που απομένει ώστε να αναβαθμιστεί ο άνθρωπος συνολικά ως προσωπικότητα, είναι ο ελεύθερος χρόνος (ηθικός τομέας)
  • Η γόνιμη ψυχαγωγία ευνοεί την κοινωνικοποίηση γιατί συνδέεται με την ανθρώπινη επαφή γενικά. Παράλληλα, ο ελεύθερος χρόνος είναι απαραίτητος για τη διαμόρφωση και διατήρηση των ουσιαστικών ανθρωπίνων σχέσεων, ιδιαίτερα της φιλίας (κοινωνικός τομέας)
  • Η πολιτικοποίηση, η ενημέρωση και ο προβληματισμός αλλά και η συμμετοχή στα κοινά απαιτούν ελεύθερο χρόνο. Παράλληλα, η παθητικοποίηση και η ανουσιότητα της άγονης ψυχαγωγίας διαμορφώνουν έναν τύπο ανθρώπου απευαισθητοποιημένο για τα προβλήματα που αφορούν το κοινωνικό σύνολο. Συνεπώς, η πολιτικοποίηση συνδέεται και με την ύπαρξη και με την ορθή χρήση του ελεύθερου χρόνου (πολιτικός τομέας)

 

Εντούτοις, ο σύγχρονος άνθρωπος σπαταλά τον ελεύθερο χρόνο του στην άγονη ψυχαγωγία.

Αυτό συμβαίνει γιατί:

Αντικειμενική πραγματικότητα

  • Η καθημερινότητα του σύγχρονου ανθρώπου είναι, πολλές φορές, εξοντωτική: αγχώδης μετακίνηση, διεκπεραίωση εργασιών, ευθύνες και πολλαπλές απαιτήσεις, δυσκολία στην ουσιαστική επικοινωνία, επίπονη εργασία, άγχος για το μέλλον που βαραίνει τον ψυχισμό. Τα αποθέματα διάθεσης για κάτι δημιουργικό και γόνιμο, όταν οι ευθύνες της ημέρας έχουν ολοκληρωθεί, έχουν περιοριστεί στο ελάχιστο

 

Σύγχρονα αξιακά πρότυπα

  • Η καταναλωτική νοοτροπία επιβάλλει επιλογές εμπορευματοποιημένων τρόπων διασκέδασης
  • Ο ατομικισμός και το «φαίνεσθαι» αποκλείουν τη δημιουργικότητα στον ελεύθερο χρόνο, το στοχασμό, την επαφή με τη φύση ως συμπεριφορές «ντεμοντέ» και «παρωχημένες»
  • Η επιφανειακότητα και η ρηχότητα που κυριαρχούν ευνοούν την αποπνευματοποίηση και την παθητικότητα. Εύκολα, συνεπώς, γίνεται ο άνθρωπος έρμαιο των ρηχών τρόπων εκτόνωσης και ψυχαγωγίας αφού αναζητά μόνιμα τη χαλαρότητα.

Μαζοποίηση –ισοπέδωση

  • Ο άνθρωπος αγνοεί και αδυνατεί να αναγνωρίσει τόσο τις επιτεύξεις της τέχνης όσο και τη λειτουργία του διαβάσματος ως απόλαυση. Ευθύνη διαρκή για αυτό έχει το τεχνοκρατικό εκπαιδευτικό σύστημα, που απαξιώνει την καλλιτεχνική παιδεία και περιορίζει το διάβασμα ως τρόπο απόκτησης υψηλής βαθμολογίας ή επιτυχίας στις εξετάσεις, σίγουρα όχι ως μέσο καλλιέργειας και τέρψης
  • Η κυριαρχία της μαζικής κουλτούρας και των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης που την προάγουν έχουν περιορίσει στο ελάχιστο τις «οάσεις» γόνιμης και δημιουργικής ενασχόλησης. Το αποτέλεσμα είναι τέτοιου τύπου επιλογές ψυχαγωγίας να απαιτούν πια πείσμα και αποφασιστικότητα από το μέσο άνθρωπο, πράγμα τουλάχιστον δύσκολο, αν όχι αδύνατο

 

Συνέπειες της άγονης –νόθας ψυχαγωγίας

 

Για την προσωπικότητα του ανθρώπου

  • Πνευματική καθήλωση (πνευματικός τομέας)
  • Ψυχική φθορά, αναπαραγωγή της μοναξιάς και του αισθήματος κενού (ψυχικός τομέας)
  • Ηθική εξαχρείωση και υιοθέτηση λανθασμένων προτύπων (ηθικός τομέας)
  • Πλήγματα για την υγεία του ανθρώπου από ορισμένες πτυχές της νόθας ψυχαγωγίας, όπως το ξενύχτι ή η κατανάλωση αλκοόλ (βιολογικός τομέας)

 

Για τις ανθρώπινες σχέσεις και την κοινωνία συνολικά

  • Αναπαραγωγή της μοναξιάς και συνεπώς της περιθωριοποίησης, πράγμα που αποτελεί γόνιμο έδαφος για την ανάπτυξη φαινομένων κοινωνικής κακοδαιμονίας όπως βία, παραβατικότητα, χουλιγκανισμός, ναρκωτικά (κοινωνικός τομέας)
  • Απουσία επικοινωνίας ανάμεσα στα μέλη της κοινωνίας, με αποτέλεσμα να ευνοούνται φαινόμενα όπως η ανάπτυξη στερεοτύπων και ρατσιστικών αντιλήψεων, πράγμα που πλήττει και την κοινωνική συνοχή (κοινωνικός τομέας)
  • Καθήλωση του γενικού πολιτισμικού επιπέδου, πράγμα που συνιστά ουσιαστική οπισθοδρόμηση (πνευματικός τομέας)

 

Ο έξυπνος άνθρωπος πλήττει εκεί

που οι περισσότεροι διασκεδάζουν 

(Jacques Duclos)

 

Επιμέλεια: Χριστόφορος Βλάχος, φιλόλογος

Ανεργία

Ανεργία

Ανεργία είναι η αδυναμία εξεύρεσης εργασίας αμειβόμενης ανάλογα με τα προσόντα και τις κλίσεις ενός ατόμου. Το φαινόμενο αυτό, όταν μεγεθύνεται, μετατρέπεται σε κοινωνικό φαινόμενο με πολλαπλές επιπτώσεις. Μορφές ανεργίας είναι η εποχιακή (αναγκαστική ανεργία σε μια ορισμένη εποχή του χρόνου, π.χ. στην τουριστική οικονομία), η τεχνολογική ανεργία (σχετίζεται με την μηχανοποίηση της εργασίας που καταργεί θέσεις εργασίας) και η διαρθρωτική ανεργία (σχετίζεται με αλλαγές στην οικονομία ή την παρατεταμένη οικονομική κρίση). Η ανεργία είναι ένα φαινόμενο που πλήττει ιδιαίτερα τους νέους, όπως καταδεικνύουν τα στατιστικά στοιχεία.

 

Αίτια του φαινομένου

Οικονομικά αίτια (δομική ανεργία)- αντικειμενικά/ κοινωνικά αίτια

  • Η οικονομική κρίση που επηρεάζει αρνητικά την ανάπτυξη της παραγωγής και περιορίζει (ή δεν αναπτύσσει) τις θέσεις εργασίας
  • Η μετακίνηση βιομηχανικών επιχειρήσεων από χώρες του Δυτικού Κόσμου σε χώρες του αναπτυσσόμενου, λόγω των χαμηλών αμοιβών και της απουσίας εργασιακών δικαιωμάτων σε αυτόν.
  • Εταιρίες, στην προσπάθειά τους να περιορίσουν το κόστος εργασίας και να διευρύνουν τα κέρδη τους, προχωρούν σε απολύσεις, εντατικοποιώντας την εργασία των εναπομεινάντων εργαζομένων.

 

Αίτια που σχετίζονται με την τεχνολογία (τεχνολογική ανεργία)- αντικειμενικά/ κοινωνικά αίτια

  • Η μηχανοποίηση της παραγωγής, επίπτωση της οποίας είναι και είναι η κατάργηση θέσεων εργασίας (τεχνολογική ανεργία).
  • Η απουσία κατάρτισης σε νέες τεχνολογίες, σε συνδυασμό με την αδυναμία της Πολιτείας να επιλύσει το θέμα δημιουργώντας θεσμούς επιμόρφωσης.

 

Η νοοτροπία στην αναζήτηση εργασίας, ιδιαίτερα από τους νέους

  • Η ανυπαρξία του επαγγελματικού προσανατολισμού ή η υποτυπώδηςπαρουσία του στο εκπαιδευτικό σύστημα, που οδηγεί στην υπερσυγκέντρωση εργαζομένων σε κάποιους τομείς και στην έλλειψη σε άλλους
  • Η στροφή των νέων σε επαγγέλματα υψηλής μόρφωσης και η συνακόλουθη άρνησή τους να ασκήσουν χειρωνακτικά επαγγέλματα ή να απασχοληθούν στην αγροτική παραγωγή.

 

Συνέπειες

Για το άτομο

  • Αδυναμία ικανοποίησης των βιοτικών του αναγκών από τον άνεργο, πράγμα που, εκτός από τον ίδιο, πλήττει και την οικογένειά του συνολικά (βιοτικός –υλικός τομέας).
  • Η ανεργία, ειδικά η παρατεταμένη, δημιουργεί στο άτομο συναισθήματα μειονεξίας, ψυχικής εξουθένωσης και απογοήτευσης (ψυχικός –συναισθηματικός τομέας).
  • Η σχέση του ανέργου με τον κοινωνικό περίγυρο πλήττεται, αφού ο άνεργος, σε γενικές γραμμές αυτοπεριθωριοποιείται και γίνεται αντικοινωνικός (κοινωνικός τομέας).
  • Η παρατεταμένη ανεργία, αντικειμενικά, φθείρει και τις δεξιότητες του εργαζόμενου, ενώ η μη ικανοποίηση της έμφυτης τάσης για δημιουργία περιορίζει τις πνευματικές ικανότητες συνολικά (επαγγελματικός –υλικός τομέας).

 

Για την κοινωνία

  • Διαιωνίζονται οι κοινωνικές ανισότητες και το χάσμα ανάμεσα στους έχοντες και μη, με αποτέλεσμα να πλήττεται η κοινωνική συνοχή (κοινωνικός τομέας).
  • Ενισχύεται η περιθωριοποίηση και η εξαθλίωση στην κοινωνία, πράγμα που οδηγεί στην έξαρση φαινομένων κοινωνικής παθογένειας όπως η βία, η παραβατικότητα και ο ρατσισμός (κοινωνικός τομέας).
  • Η περιθωριοποίηση των ανέργων τους ωθεί στην παθητικοποίηση και στην αδιαφορία, με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται το πολίτευμα της δημοκρατίας που θεμελιώνεται στη συμμετοχή των πολιτών (πολιτικός τομέας).
  • Ενισχύεται η μετανάστευση, πράγμα που δημιουργεί πολλαπλά κοινωνικά προβλήματα όπως η αποξένωση ατόμων από την οικογένειά τους και η απώλεια δυναμικού για τη χώρα, ιδιαίτερα νέων σε ηλικία ατόμων (κοινωνικός τομέας).
  • Η ύπαρξη υψηλών ρυθμών ανεργίας πιέζει τους ήδη εργαζόμενους, που απειλούνται με απώλεια της θέσης εργασίας τους, με αποτέλεσμα να φοβούνται να διεκδικήσουν κάτι καλύτερο για αυτούς (επαγγελματικός -υλικός τομέας).
    • Πλήττεται η οικονομία της χώρας, καθώς δεν αξιοποιείται το εργατικό δυναμικό της (οικονομικός –υλικός τομέας).

 

Τρόποι αντιμετώπισης

Όσον αφορά στους εργαζόμενους

  • Ουσιαστικός επαγγελματικός προσανατολισμός, ενταγμένος στο σχολικό πρόγραμμα.
  • Διαμόρφωση ενός συστήματος «δια βίου» κατάρτισης και επιμόρφωσης, ώστε να υπάρχει άμεση προσαρμογή στις νέες τεχνολογίες που εφαρμόζονται στην εργασία.
  • Αλλαγή νοοτροπίας και επιλογή επαγγέλματος με βάση την αποκατάσταση και όχι το κοινωνικό κύρος και το «φαίνεσθαι»

 

Σχετικά με την οργάνωση της οικονομίας

  • Αποκέντρωση και ανάπτυξη της υπαίθρου, με παράλληλη αναβάθμιση της αγροτικής παραγωγής (γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία), με απόδοση κινήτρων από την πλευρά της Πολιτείας
  • Όσον αφορά στους σχεδιασμούς της οικονομικής πολιτικής από την Πολιτεία, να ευνοεί τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Ενίσχυση, παράλληλα, των δημοσίων έργων και της κρατικής οικονομικής δραστηριότητας συνολικά.
  • Έχει διατυπωθεί η άποψη πως λύση στο πρόβλημα της ανεργίας θα αποτελούσε η μείωση των ωρών εργασίας ή των ορίων ηλικίας των ήδη εργαζομένων, ώστε να ελευθερωθούν θέσεις εργασίας. Το επίδικο βέβαια είναι το ύψος των αμοιβών και των συντάξεων που θα δοθούν από εργοδότες και κράτος, σε μια τέτοια περίπτωση

 

οι δυο θεμέλιοι λίθοι της ευτυχίας: αγάπη και δουλειά

 (Σίγκμουντ Φρόιντ)

 

Επιμέλεια: Χριστόφορος Βλάχος, φιλόλογος

Δημοκρατία και Σχολείο

Δημοκρατία και Σχολείο

Ένα σχολείο με ανθρωπιστική κατεύθυνση οφείλει να διαμορφώνει συνολικά την προσωπικότητα του ατόμου, σε όλες τις πτυχές της. Βασική του, συνεπώς, μέριμνα είναι και η πολιτική συγκρότηση του μαθητή, η διαμόρφωση δηλαδή του δημοκρατικού του φρονήματος. Κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο, στο βαθμό μάλιστα που η δημοκρατία, στη σύγχρονη εποχή, πλήττεται από φαινόμενα πολιτικής παθογένειας (αποπολιτικοποίηση, λαϊκισμός, μεσσιανισμός), από ολοκληρωτικές αντιλήψεις, φθορά του πολιτικού συστήματος και διαφθορά ενός μέρους των πολιτικών προσώπων.

 

Τρόποι με τους οποίους το σχολείο διαμορφώνει δημοκρατικό φρόνημα

 

Μέσα από το περιεχόμενο των σπουδών

  • Μέσα από ειδικά μαθήματα που εμπεριέχουν πληροφορίες για τους πολιτικούς θεσμούς και τη λειτουργία του πολιτεύματος, οι μαθητές αποκτούν επαφή με την πολιτική πραγματικότητα, με αποτέλεσμα να μην την αντιμετωπίζουν ως κάτι ξένο για αυτούς.
  • Η ιστορική γνώση, μακριά από απαρίθμηση γεγονότων και ημερομηνιών, με αντικειμενικό πνεύμα, διδάσκει, με τρόπο δημιουργικό τα λάθη πολιτικών και πολιτών που οδήγησαν, σε προηγούμενες εποχές, στην κατάλυση της δημοκρατίας ή στον περιορισμό της.
  • Τα μαθήματα που διδάσκονται, ειδικά τα θεωρητικά, είναι απαραίτητο να διαπνέονται από τις αρχές της ελευθερίας, της πολυφωνίας, της ισότητας, του σεβασμού στους νόμους.

 

Μέσα από τον τρόπο διδασκαλίας

  • Η μαθητοκεντρική διδασκαλία προωθεί την ολόπλευρη ανάπτυξη του μαθητή, τον εντοπισμό των δεξιοτήτων, των ταλέντων και των ικανοτήτων του. Μια τέτοιου τύπου διδασκαλία αναπτύσσει τη βούληση και την αυτενέργεια του μαθητή, στοιχεία που χρειάζεται και ως αυριανός πολίτης εντός μιας δημοκρατικής κοινωνίας.
  • Ο διάλογος θα πρέπει να συνιστά βασική διάσταση της σχολικής καθημερινότητας, καθώς, με αυτό τον τρόπο, εμπεδώνεται η πολυφωνία, ο σεβασμός στη διαφορετική άποψη και ευνοείται η κριτική σκέψη.
  • Ο δάσκαλος ή ο καθηγητής θα πρέπει να αντιμετωπίζονται όχι ως αυθεντία αλλά ως καταλύτης γνωριμίας του μαθητή με τη γνώση, κοινωνικοποίησης, ηθικής συγκρότησης και πολιτικοποίησης.

 

Μέσα από τη λειτουργία των μαθητικών συμβουλίων

  • Ο μαθητής, μέσω της συμμετοχής του στις διαδικασίες των μαθητικών συμβουλίων, αντιλαμβάνεται τις έννοιες των πολιτικών δικαιωμάτων και των καθηκόντων.
  • Διδάσκονται από τα μαθητικά συμβούλια η ειρηνική αντιπαράθεση των απόψεων και η παρρησία, δηλαδή το θάρρος της γνώμης.
  • Οι μαθητές επιλύουν κοινά προβλήματα μέσω της συλλογικής διεκδίκησης, θέτοντας στο περιθώριο την παθητικοποίηση και την αδιαφορία.

 

Μέσα από την ευρύτερη πνευματική καλλιέργεια

  • Προϋπόθεση για την ομαλή λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος είναι η ύπαρξη πολιτών καλλιεργημένων, και κριτικά σκεπτόμενων, που δεν θα χειραγωγούνται από τα κέντρα εξουσίας και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.

 

 

Δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατική κοινωνία χωρίς δημοκρατική παιδεία

(Κορνήλιος Καστοριάδης)

 

Επιμέλεια: Χριστόφορος Βλάχος, φιλόλογος

Χουλιγκανισμός

Χουλιγκανισμός

Ο όρος χρησιμοποιείται πολύ συχνά για να περιγράψει τη βίαιη συμπεριφορά των οπαδών σε αγώνες ποδοσφαίρου (συνήθως). Με αυτόν τον τρόπο, δηλώνονται βανδαλισμοί και ομαδικές συγκρούσεις που λαμβάνουν χώρα πριν, κατά τη διάρκεια, ή μετά από έναν ποδοσφαιρικό αγώνα, αλλά δεν είναι λίγες οι φορές που προκαθορισμένες συγκρούσεις μεταξύ οπαδών γίνονται ανεξάρτητα από τους αγώνες ή με αφορμές αγώνες άλλων αθλημάτων […]. Είναι αδύνατον να ισχυριζόμαστε ότι όλοι οι «χούλιγκαν» του ποδοσφαίρου είναι μιας συγκεκριμένης ηλικίας ή κατηγορίας ή διαθέτουν μια συγκεκριμένη «ψυχοσύνθεση». Επίσης, ο χουλιγκανισμός δεν είναι ένα μεμονωμένο φαινόμενο και επομένως δεν διαθέτει μια μεμονωμένη αιτία. Από την άποψη της οργανωμένης βίας μεταξύ «συμμοριών χούλιγκαν», μια αίσθηση της κοινότητας, ο φυλετισμός και η καθαρή απόλαυση να ασχολούνται με τη διαταραχή στο ποδόσφαιρο είναι προφανώς αποδεικτικά στοιχεία.

Ο ποδοσφαιρικός χουλιγκανισμός ήταν ένα από τα πρώτα ζητήματα που προσέλκυσαν στη μελέτη του ποδοσφαίρου ακαδημαϊκούς, κοινωνιολόγους, ιστορικούς και ψυχολόγους (…). Οι παράγοντες που ωθούν κάποιον στον χουλιγκανισμό είναι πάρα πολλοί. Αρχικά, ο αγχώδης τρόπος ζωής, έλλειψη χώρου και χρόνου εκτόνωσης. H παραβατική συμπεριφορά των νέων είναι διαδεδομένη και θεωρείται από ειδικούς περίπου φυσιολογική, λόγω της φυσικής περιέργειας και του περιπετειώδους πνεύματος που τους χαρακτηρίζει […]. Σ΄ αυτό το τελευταίο συνηγορούν τα πολλά προβλήματα της εποχής, το κλίμα αβεβαιότητας και η ανασφάλεια που, επειδή πιέζουν ιδιαίτερα τους νέους, αντιδρούν και εκτονώνονται αρκετές φορές και με αυτόν τον τρόπο. Τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα, η ανεργία, η έλλειψη παιδείας, ο αλκοολισμός και η χρήση ναρκωτικών, ο φανατισμός, (…) η ανάγκη για εκτόνωση λόγω της πιεστικής καθημερινότητας των αστικών κέντρων είναι οι πιο σοβαρές αιτίες του φαινομένου του χουλιγκανισμού. Οι νέοι προσπαθούν να εκφράσουν την οργή τους για διάφορα θέματα που τους απασχολούν μέσω αυτής της επιθετικής τους συμπεριφοράς. Άμεση συνέπεια του παραπάνω είναι η μη ικανή στήριξη της νεανικής προσωπικότητας από την κοινωνία, με αποτέλεσμα οι νέοι να ταυτίζονται με την ομάδα τους «νομίζοντας» πως έτσι ικανοποιούν την τάση του ατόμου για συλλογική ζωή.

Παράλληλα, ο ρόλος της είναι σημαντικός, καθότι πρέπει να διαπαιδαγωγεί σωστά τα παιδιά της και να τα παρέχει εφόδια και ερεθίσματα έτσι, ώστε να μην οδηγηθούν αργότερα να γίνουν μέλη αυτών των «ομάδων». Τα ΜΜΕ, με τα πρότυπα που διαμορφώνουν, όχι μόνο δεν είναι αμέτοχα, αλλά το αντίθετο: με το να προβάλλουν βίαια πρότυπα οδηγούν τους νέους κατευθείαν σε τέτοιου είδους οργανώσεις. Οι νέοι μη έχοντας ανεπτυγμένη κριτική ικανότητα, δέχονται τις εικόνες χωρίς να τις αξιολογούν και νομίζουν πως αν εισχωρήσουν σε τέτοιες «ομάδες», θα μπορούν να κάνουν επίδειξη δύναμης σε πιο αδύναμους. (…) Στην όξυνση του φαινομένου ιδιαίτερο ρόλο παίζει ο αθλητικός τύπος. Η λειτουργία του τελευταίου είναι ταυτισμένη με την εξυπηρέτηση στενών οικονομικών συμφερόντων. Η απόλυτη ταύτιση με την ομάδα, που μπορεί να την προβάλλουν σαν ιδέα για να είναι καλά κρυμμένη η επιχειρηματική δραστηριότητα των επιτηδείων του χώρου, γεννά φανατισμό. Για παράδειγμα, η θεοποίηση των ποδοσφαιριστών και η αποθέωσή τους με τους πηχυαίους τίτλους, προωθεί την κατασκευή φανατικών οπαδών έτοιμων για όλα.

Τα βασικά προβλήματα των νέων, κατά τη διάρκεια της σχολικής και της μετασχολικής ζωής διαδραματίζουν το ρόλο τους: Το σχολείο δεν προσφέρει, όπως θα έπρεπε, αθλητική παιδεία η οποία θα είναι ικανή αργότερα να οδηγήσει τους νέους στο να γίνουν φίλαθλοι και όχι φανατικοί οπαδοί. Η εκπαίδευση προσλαμβάνοντας τεχνοκρατικό χαρακτήρα παραμέλησε τον αθλητισμό και το λεγόμενο ιδεώδες. Ένας ακόμα σημαντικός παράγοντας, που αυξάνει τα ήδη μεγάλα ποσοστά βίας είναι η ανεργία για τους απόφοιτους της μέσης εκπαίδευσης κυρίως: ο νέος, ο οποίος είναι άνεργος, ψάχνει να βρει έναν τρόπο να εκφράσει την οργή του προς την κοινωνία και καταφεύγει σε τέτοιου είδους δραστηριότητες. Έτσι λοιπόν ένα μικρό ποσοστό αυτών που δημιουργούν επεισόδια στα γήπεδα είναι απογοητευμένοι νέοι οι οποίοι εξωτερικεύουν το συναίσθημα της αντίδρασης με αυτόν τον τρόπο. Χωρίς εργασία ο νέος δεν εκτονώνει την ενεργητικότητά του, πράγμα που σημαίνει ότι συσσωρεύει όλη του την ενέργεια και την μετατρέπει σε βίαια συμπεριφορά εντός των γηπέδων.

Δημήτρης Κούρος, Χουλιγκανισμός, διασκευή, από το site aelole.gr

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου (100-120 λέξεις)

25 μονάδες

 

Β1. Να σχολιάσετε σε μία παράγραφο (80 λέξεις) το παρακάτω χωρίο του κειμένου: «Το σχολείο δεν προσφέρει, (…) αθλητική παιδεία η οποία θα είναι ικανή αργότερα να οδηγήσει τους νέους στο να γίνουν φίλαθλοι και όχι φανατικοί οπαδοί» (4η παράγραφος)

12 μονάδες

 

Β2. Να καταγράψετε το ύφος του κειμένου, αποδεικνύοντας παράλληλα την άποψή σας με παραδείγματα μέσα από το κείμενο

8 μονάδες

 

Β3. Να καταγράψετε τα συνώνυμα των παρακάτω λέξεων και να γράψετε και μία ομόρριζη για την κάθε μία: προσέλκυσαν, παίζει, κατασκευή, ψάχνει

8 μονάδες

 

Β4. Να μετατρέψετε στο παρακάτω απόσπασμα την ενεργητική φωνή σε παθητική και το αντίστροφο το παρακάτω τμήμα στην 4η παράγραφο: «Έτσι λοιπόν ένα μικρό ποσοστό αυτών που δημιουργούν επεισόδια στα γήπεδα είναι απογοητευμένοι νέοι οι οποίοι εξωτερικεύουν το συναίσθημα της αντίδρασης με αυτόν τον τρόπο. Χωρίς εργασία ο νέος δεν εκτονώνει την ενεργητικότητά του, πράγμα που σημαίνει ότι συσσωρεύει όλη του την ενέργεια και την μετατρέπει σε βίαια συμπεριφορά εντός των γηπέδων».

7 μονάδες

 

Γ.  Σε μια ημερίδα με θέμα τη νεανική βία, αναλαμβάνετε να καταθέσετε την άποψή σας για το ζήτημα του χουλιγκανισμού. Αναφέρεστε, σε 550 –600 λέξεις, στο ζήτημα των αιτίων του φαινομένου που σχετίζονται με τον ίδιο τον αθλητισμό και ό,τι τον περιβάλλει και προτείνετε λύσεις που κινούνται στο πλαίσιο της παιδείας

 

40 μονάδες

 

Επιμέλεια: Χριστόφορος Βλάχος, φιλόλογος

Το Σχολείο που έχουμε ανάγκη

Το σχολείο των αναγκών και των οραμάτων μας

Όσο το σημερινό σχολείο αδυνατεί να ικανοποιήσει τις μορφωτικές ανάγκες των μαθητών, εξοστρακί­ζοντας πολλούς από τους κοινωνικά αδύ­νατους, και υποτάσσεται στη λογική της α­γοράς, τόσο πιο επιτακτική γίνεται η ανά­γκη να ορθώσουμε ως αντίπαλον δέος το σχολείο των αναγκών και των οραμάτων μας. Βασική του αρχή είναι ότι δεν πρέπει να δημιουργεί «παραμελημένα» παιδιά, αλλά να δίνει τη δυνατότητα σε όλους να αναπτύξουν πολυδιάστατα την προσωπι­κότητα τους, να γίνουν ελεύθεροι και δη­μιουργικοί πολίτες, που να μπορούν να α­ντιμετωπίσουν κριτικά την κοινωνία, με την ενεργητική συμμετοχή τους και παρέμβαση σ’ όλα τα επίπεδα της κοινωνικής δραστηριότητας. Γι’ αυτό δεν μπορεί παρά να είναι ένα δημόσιο δωρεάν, δωδε­κάχρονο σχολείο, που ν’ αγκαλιάζει όλα τα παιδιά χω­ρίς διακρίσεις και φραγμούς.

Το σχολείο που θα μορφώνει, χωρίς να εξοντώνει την εφηβεία στον βωμό των εξετάσεων για την πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, δεν μπορεί παρά να συνδυάζει αρμονικά θεωρητικές και πρακτικές γνώσεις, αλλά και θα προάγει τις αξίες της δημιουργικότητας, της ελευθερίας και όχι την απόρρι­ψη, την εκμετάλλευση και την περιθωριοποίηση. Σ’ αυτό το σχολείο η μόρφωση, η γνώση ως κοινωνικό α­γαθό, αποτελεί ισότιμο δικαίωμα όλων και παρέχεται σε όλους, έτσι ώστε να μπορούν να αποκτήσουν μια, με την πραγματική έννοια, γενική και ανθρωπιστική παι­δεία και τη δυνατότητα απόκτησης πανεπιστημιακής μόρφωσης.

Στο σχολείο των αναγκών και των οραμάτων μας, ο μαθητής δεν αντιμετωπίζεται «σαν μπουκάλι που πρέ­πει να γεμίσει» με θραύσματα γνώσεων, ούτε ως αγ­χώδης μοριοσυλλέκτης, βαθμοθήρας και καταναλω­τής κατατεμαχισμένης γνώσης ή στενής ειδίκευσης και κατάρτισης, αλλά σαν «σπίρτο που πρέπει ν’ ανά­ψει». Με άλλα λόγια ως δρων υποκείμενο που συνεργάζεται με τους συμμαθητές του, με τη συμπαράσταση και καθοδήγηση των δασκάλων του, για να ανακαλύ­ψει τη γνώση. Γι’ αυτό και δεν έχει θέση η παραδοσιακή, δασκαλοκεντρική διδασκαλία, αλλά μια εκπαιδευ­τική διαδικασία που παίρνει υπόψη της τις ατομικές ανάγκες κάθε μαθητή, αναδεικνύοντας τις κλίσεις και τα χαρίσματα του. Μια σύγχρονη μορφή διδασκαλίας αντιμετωπίζει τον μαθητή ως δρων υποκείμενο, τουδιεγείρει την παρατηρητικότητα, τον ενθαρρύνει να πάρει αποφάσεις, να διαμορφώσει κριτήρια, να παρουσιάσει επιχειρήματα, αντί να τον ταυτίζει με ιδέες, συναισθήματα ή πρόσωπα.

Σ’ αυτό το σχολείο, μπορούν οι διδάσκοντες να λειτουργήσουν ως πραγματικοί παιδαγωγοί, εμψυχωτές και συντονιστές μιας μαθητοκεντρικής εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Η παιδαγωγική ελευθερία, η ελευθερία του ανθρώπου που διδάσκει, χωρίς τη δαμόκλειο σπάθη των διοικητικών παρεμβάσεων και τηςχειραγώγησηςμε την κατ’ επίφαση αξιολόγηση, είναι θεμελιώδης προϋπόθεση για να μετατραπούν οι σχολικές αίθουσες σε συλλογικά εργαστήρια γνώσης και πολιτισμού. Η συλλογική προσπάθεια -και μέσα σε αυτήν η ανάπτυξη της ατομικότητας- παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Γι’ αυτό και αξίες όπως δημοκρατία, συνεργασία, αλληλεγγύη μπορούν να αντικαταστήσουν τον ανταγωνισμό, τον ατομικισμό και την υποταγή που κυριαρχούν στο σημερινό σχολείο.

«Για να διατηρήσουμε το δικαίωμα στο όνειρο πρέπει να αντικρίσουμε κατάματα τον εφιάλτη». Η αλήθεια είναι ότι από τη δεκαετία του ‘70 στην Ευρώπη καταρρίπτεται ο μύθος ότι το σχολείο μπορεί να λειτουργήσει σαν τον Μεγάλο Εξισωτή, σαν τον θεσμό που μπορεί να προσφέρει ίσες ευκαιρίες σε όλους, σε μια κοινωνία με άνιση κατανομή πλούτου και εξουσίας. Το σχολείο είναι μέρος του κόσμου. Σε μια κοινωνία διαιρεμένη σε τάξεις το σχολείο δεν μπορεί παρά να είναι ταξικό. Ό,τι συμβαίνει στο σχολείο αντανακλά τόσο την εκμετάλλευση όσο και τον αγώνα ενάντια στην εκμετάλλευση.

Γι’ αυτό και σήμερα περισσότερο από ποτέ άλλοτε έχουμε ανάγκη από την ανάπτυξη ενός κοινωνικό μορφωτικού κινήματος, με βασικό αίτημα το σχολείο των αναγκών και των οραμάτων μας. Ας αποδεχτούν, την πρόκληση. Το σχολείο χρειάζεται μια συνολική έξοδο και αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν όλοι οι παράγοντές του πειστούν ότι ο κόσμος πρέπει και μπορεί αλλάξει.

Γιώργος Κ. Καββαδίας, εκπαιδευτικός –ερευνητής,Πέμπτη 15 Μαΐου 2003, εφημερίδα Έθνος, διασκευή

 

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

 

Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (90 -110 λέξεις)

25 μονάδες

 

Β1. Να καταθέσετε την άποψή σας σε μία παράγραφο (80 -90 λέξεις) σχετικά με το περιεχόμενο του ακόλουθου αποσπάσματος από το κείμενο (4η παράγραφος): «Σ’ αυτό το σχολείο μπορούν οι διδάσκοντες να λειτουργήσουν ως πραγματικοί παιδαγωγοί, εμψυχωτές και συντονιστές μιας μαθητοκεντρικής εκπαιδευτική διαδικασίας»

12 μονάδες

 

Β2. Να εξετάσετε τη δομή και τον τρόπο που αναπτύσσεται η 3η  παράγραφος («Στο σχολείο των αναγκών και των οραμάτων μας… συναισθήματα ή πρόσωπα»)

8 μονάδες

 

Β3.Να αναλύσετε τη λειτουργία της (μεταβατικής) 4ης παραγράφου στη συνεκτικότητα των νοημάτων του κειμένου

7 μονάδες

 

Β4.

α)Να δώσετε την ερμηνεία των παρακάτω λέξεων: επιτακτική, βαθμοθήρας, χειραγώγησης, ταξικό, κινήματος

β)Να γράψετε τα συνώνυμα των παρακάτω λέξεων του κειμένου: εξοστρακί­ζοντας, πολυδιάστατα, φραγμούς, διεγείρει

8 μονάδες

 

Γ.Πολύς λόγος έχει γίνει, στην Ελλάδα και διεθνώς, για τη φιλοσοφία και τον τρόπο οργάνωσης της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Ωστόσο, οι σύγχρονες αντιλήψεις προάγουν το ανθρωπιστικό εκπαιδευτικό σύστημα. Αφού εξηγήσετε τους όρους «ανθρωπιστική»και «τεχνοκρατική» εκπαίδευση, να καταστήσετε σαφές σε μία επιστολή που θα αποστείλετε στον υπουργό Παιδείας, γιατί το ανθρωπιστικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι το καταλληλότερο και το πιο αποτελεσματικό (550-600 λέξεις)

40 μονάδες

 

Επιμέλεια: Χριστόφορος Βλάχος, φιλόλογος

Η επιτυχία στην έκθεση

Το μάθημα της Έκθεσης είναι το δυσκολότερο από όλα τα μαθήματα των πανελληνίων. Είναικαι διαχρονικάαπό τα πιο δύσκολα, τόσο στην εμπέδωση της ύλης -των εννοιών- όσο και στην αφομοίωση του ορθού τρόπου γραφής από το μαθητή. Πόσο μάλλον τις δύο τελευταίες δεκαετίες, που παρατηρείται μια έκτακτη απαίτηση, οι ασκήσεις. Κυρίως, όμως, για τον καθηγητή, οι πολλαπλές και ποικίλες διαφορές στο μορφωτικό προφίλ του κάθε μαθητή, η διαφορά στο τι καταλαβαίνει και τι όχι ο καθένας,καθιστούν την προσπάθειά του επίπονη.Υπάρχει πάντα ανάγκη για ταχύτατο εντοπισμό των αδυναμιών του μαθητή και για ευελιξία στην τακτική προσέγγισης του αντικειμένου.

Ωστόσο, χρόνο με το χρόνο, υφίσταται ένα εμπόδιο, που φαντάζει ανυπέρβλητο: η επαφή με το Διαδίκτυο και το κινητό τηλέφωνο των εφήβων μαθητώναλλοιώνει τη συγκέντρωσή τους και τους απομακρύνει αποφασιστικά από την επαφή με τον ορθό γραπτό λόγο. Παράλληλα, η εποχή της κυριαρχίας των λαμπερών προτύπων της εξωτερικής ομορφιάς και του πλούτου λειτουργεί ως τροχοπέδη στην προσπάθεια του μαθητή να αναγνωρίσει στο βιβλίο ένα σύντροφο που θα του δώσει απαντήσεις σε ενδεχόμενα ερωτήματά του. Οι σύγχρονοι μαθητές δεν διαβάζουν βιβλία, δεν διαβάζουν εφημερίδες –περισσότερο από ποτέ, για να είμαστε ακριβείς- και αυτό είναι το μόνιμο παράπονο των γονιών, που συνήθως το αντιμετωπίζουν ως έλλειμμα των δικών τους παιδιών και όχι ως σύγχρονη αντικειμενική πραγματικότητα.

Συνεπώς, πολλές φορές, ο καθηγητής της έκθεσης βρίσκεται μπροστά στη δυσάρεστη πραγματικότητα να εξηγήσει έννοιες, ιδέες και σκέψεις σε ένα παιδί σήμερα που σε άλλες εποχές θεωρούνταν δεδομένες. Εάν προστεθεί και ησυνολική απαξίωση του σχολείου, από πολλές πλευρές-γονείς, φροντιστήρια, υπουργείο, και από καθηγητές του σχολείου (όταν το αντιμετωπίζουν ως πάρεργο) και τελικά από τους ίδιους τους μαθητές- η πραγματικότητα γίνεται ακόμα δυσκολότερη.

Πρέπει, εντούτοις, να ομολογήσει κανείς ότι όσο το πρόβλημα διογκώνεται τόσο τα εργαλεία επίλυσής του γίνονται περισσότερα: πλήθος βοηθημάτων με διαφορετικές κιόλας προσεγγίσεις, εγχειρίδια του πώς μαθαίνουμε και πώς προσεγγίζουμε τη γλώσσα, πλήθος δημοσιεύσεων με ασκήσεις, παραδείγματα, κείμενα στο Διαδίκτυο… Αλλά και μεταπτυχιακά -ειδικεύσεις που προσφέρονται από πανεπιστήμια σε καθηγητές, ειδικά κέντρα αντιμετώπισης μαθητικών δυσκολιών κ.λπ. Ο καθηγητής ή ο γονιός που αναζητεί βοήθεια για το παιδί του στις εκδόσεις, λιγότερο ή περισσότερο, θα αισθανθεί σύγχυση.

Το βασικό, όμως, που ειπώθηκε και παραπάνω, είναι το εξής: κάθε παιδί, στο μάθημα της έκθεσης είναι μια εξαιρετικά μοναδική περίπτωση. Εάν δεν αντιμετωπιστεί με αυτό τον τρόπο, το παιχνίδι έχει χαθεί. Συμπέρασμα πρώτο, λοιπόν, πολύ συγκεκριμένο:οι έτοιμες λύσεις των μεγάλων τμημάτων των φροντιστηρίων αδυνατούν να προσφέρουν σοβαρά στο μαθητή στο μάθημα της έκθεσης, εκτός εάν είναι εξαιρετικά ομοιογενή, πράγμα σχεδόν αδύνατο. Ακόμα και ένας νέος καθηγητής, με ελάχιστη εμπειρία, γνωρίζει κάτι τέτοιο.

Το δεύτερο ζήτημα, με βάση και τα παραπάνω είναι ότι η μορφωτική αναβάθμιση του μαθητή είναι απαραίτητη πλευρά της επιτυχίας του στις πανελλήνιες. Οι συνταγές της αποστήθισης ή της λογικής «πήγαινε με ό,τι κατανοείς» είναι παντελώς αποτυχημένες, ειδικά για έναν μαθητή που έχει στόχους. Τα πολλά και διαφορετικά κείμενα, η προσεκτική και στοχευμένη όμως, με βάση τα θέματα, καλλιέργεια του μαθητή είναι απαραίτητη. Σε αυτό, βέβαια, είναι απαραίτητη και η σύμπραξη του μαθητή, αλλά και η αγάπη του καθηγητή με το αντικείμενό του  (και τις ιδέες συνολικά).

Στο παρόν σημείο χρειάζεται μια ειδική επισήμανση: οι διορθωτές –καθηγητές των πανελληνίων, συχνά αντιμετωπίζουν γραπτά με κακοχωνεμένες ιδέες –σαφώς προϊόν αποστήθισης- ή παρόμοιες επιχειρηματολογίες, απόδειξη κοινού φροντιστηρίου ή βοηθήματος. Η πρωτοτυπία στις ιδέες (όχι η ακρότητα βέβαια) για ένα μαθητή που στοχεύει υψηλό βαθμό είναι εκ των ων ουκ άνευ. Γνωρίζουμε πολλά, από πολλές πηγές, δεν αναπαράγουμε πιστά κείμενα και διαγράμματα. Συνεπώς, λοιπόν, το καλλιεργημένο –πρωτότυπο γραπτό είναι διπλά απαραίτητο.

Το λεξιλόγιο, πάλι, είναι κάτι που πρέπει να προσέξει ιδιαίτερα ο μαθητής. Όπως αναφέραμε και προηγουμένως, δεν υπάρχουν δυνατότητες να έχει βοηθηθεί προηγουμένως ο μαθητής, εκτός εάν ανήκει σε μία οικογένεια στην οποία αποτελεί προτεραιότητα η χρήση της γλώσσας. Οι πολλές λεξιλογικές ασκήσεις είναι απαραίτητες, αναβαθμίζουν γλωσσικά το μαθητή, ακόμα και εάν ο ίδιος δεν το αντιλαμβάνεται άμεσα. Βέβαια, υπάρχει μία απόσταση ανάμεσα στις πολλές λεξιλογικές ασκήσεις και στο πώς ο μαθητής θα γράψει τις λέξεις που έμαθε, πράγμα που απαιτεί μία ειδική προσοχή από την πλευρά του καθηγητή, με ποιον τρόπο θα το επιτύχει.

Η δομή, επίσης, παρότι βαθμολογείται σχετικά χαμηλά, σε σχέση με τα υπόλοιπα, διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο. Η ξεκάθαρες π.χ. θεματικές περίοδοι, κάτι που δεν δίνουν ιδιαίτερη σημασία όλοι οι καθηγητές, είναι κομβικό θέμα. Το να πιέζεται ο μαθητής να γράφει ξεκάθαρες θεματικές περιόδους έχει σημασία, καθώς ωθείται στο να πειθαρχεί ένα ατελείωτο υλικό στο μυαλό του, παραθέτοντάς το ορθά. Πόσο μάλλον όταν ο καθηγητής -διορθωτής αντιμετωπίζει ένα γραπτό νοικοκυρεμένο στις ιδέες του, με αρχή, μέση και τέλος και ρίχνοντας μια ματιά ολοκληρώνοντας, αντιλαμβάνεται πως ο μαθητής είχε ένα σχέδιο στο μυαλό του για το πώς πρέπει να απαντήσει στα ερωτήματα που του έχουν τεθεί. Μια ορθή δομή, γενικά, βοηθά στην καλύτερη κατανόηση των πληροφοριών στο γραπτό του μαθητή από αυτόν που θα το διαβάσει.Και, φυσικά, εκτιμάται κάτι τέτοιο στη γενική του εικόνα. Άρα, «θεματική περίοδος» και «ενότητα», για να αναφερθούμε με τους ειδικούς όρους του αντικειμένου της έκθεσης, είναι άκρως απαραίτητα.

Η οργανωμένη παρουσίαση ενός γραπτού, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, εν τέλει υφίσταται για να αφομοιωθούν καλύτερα οι ιδέες του μαθητή από το διορθωτή και φυσικά να εκτιμηθούν και να αμειφθεί με αυτό ο μαθητής. Εν τούτοις, η ισχύς της επιχειρηματολογίας του μαθητή δεν αντικαθίσταται από καμία αποτελεσματική τυπική  δομή. Η παράθεση των ιδεών με λογική σειρά, κάτι σπάνιο σήμερα, είναι ό,τι πιο εντυπωσιακό σε ένα μαθητικό γραπτό. Και είναι «εντυπωσιακό» γιατί τα λογικά άλματα, η άτακτη παράθεση ιδεών και πληροφοριών, οι αφομοιωμένες μέτρια ιδέες από βοηθήματα, φροντιστηριακά και του εμπορίου, είναι το σύνηθες για τα μάτια του διορθωτή. Ο καθηγητής που θα προετοιμάσει το μαθητή για τις πανελλήνιες οφείλει να διαμορφώσει τη λογική του σκέψη με συνεχείς ασκήσεις και παραδείγματα, πράγμα βέβαια που απαιτεί και τη συνεργασία του μαθητή.

Το μάθημα της Γλώσσας –Έκθεσης φαντάζει γόρδιος δεσμός στα μάτια ενός τρίτου, ακόμα και μαθητή όταν ξεκινά να διδάσκεται το αντικείμενο. Όμως, ο συγκεκριμένος γόρδιος δεσμός λύνεται. Η εργατικότητα, η  προσοχή, η τυπικότητα από την πλευρά του μαθητή και η υπομονή και η επιμονή στη λεπτομέρεια και η οργάνωση από την πλευρά του καθηγητή μπορούν να διαμορφώσουν ένα επιθυμητό αποτέλεσμα. Και κάτι τελευταίο: το μάθημα της έκθεσης, όπως όλα βέβαια, είναι μαραθώνιος δρόμος και όχι δρόμος 100 μέτρων. Η αντοχή όλων των πλευρών που συμμετέχουν στο εγχείρημα (μαθητής, καθηγητής αλλά και γονείς) απαιτούν αρμονική συνεργασία και εκτοπισμό του άγχους που, ενδεχομένως, η μία πλευρά μπορεί να μεταθέτει στην άλλη. Και το άγχος μπορεί να βλάψει ανεπανόρθωτα. Εν αρχή στην καταπολέμησή του είναι το αίσθημα ασφάλειας και αυτοπεποίθησης. Και αυτό είναι ζήτημα καλής και οργανωμένης προετοιμασίας, μετά ψυχολογικό. Όσο για την ψυχολογική πλευρά, θα επανέλθουμε σε άλλο κείμενό μας.

Συνοψίζοντας…

  • Η έκθεση είναι ένα κατεξοχήν μάθημα που πρέπει να διδάσκεται εξατομικευμένα –προσανατολισμένο στις συγκεκριμένες δυσκολίες του ίδιου του μαθητή- όχι στις απαιτήσεις του καθηγητή, αυτές έρχονται στη συνέχεια, μετά την αφομοίωση από το μαθητή.
  • Ο μαθητής πρέπει να μαθαίνει πράγματα στο μάθημα της έκθεσης, να καλλιεργείται. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει το μάθημα να είναι τέτοιο ώστε να μη βαριέται ούτε λεπτό. Μόνο έτσι αναβαθμίζεται μορφωτικά, μόνο έτσι θα γράψει πρωτότυπα, πράγμα που αναγκαίο για να διεκδικήσει υψηλό βαθμό.
  • Πρέπει να μαθαίνει πολλές καινούργιες λέξεις αλλά κυρίως πώς να τις χρησιμοποιεί.
  • Οφείλει να γράφει οργανωμένα. Αυτό επιτυγχάνεται με συγκεκριμένες μεθόδους.
  • Η ισχύς των επιχειρημάτων –ο λογικός ειρμός του τον κάνει να ξεχωρίσει, πράγμα που μπορεί να επιτευχθεί ως στόχος, εάν αναγνωριστεί ως αναγκαιότητα από καθηγητή και μαθητή.

-Η διάθεση και το συνεργατικό πνεύμα όλα τα κατορθώνει…

-θέλει και κόπο, κυρίως όμως τρόπο…

Χριστόφορος Βλάχος, φιλόλογος

Κατανομή Χρόνου

Η κατανομή στο μάθημα της νεοελληνικής γλώσσας

Η κατανομή του χρόνου, κατά την τρίωρη εξέταση, είναι κομβικό ζήτημα. Μαθητές που δεν είχαν στο μυαλό τους ένα χρονικό πλάνο, έχασαν πολύτιμα μόρια, είτε επειδή δεν πρόλαβαν να ολοκληρώσουν τις απαντήσεις τους είτε γιατί τις έγραψαν βιαστικά. Εύκολα μπορεί να «κολλήσει» ένας μαθητής, ιδιαίτερα στο μάθημα της νεοελληνικής γλώσσας που πάντα εξάλλου εξετάζεται και πρώτο. Για αυτό, έχει ιδιαίτερη σημασίανα φροντίζει ο μαθητής να ολοκληρώνει σε συγκεκριμένους χρόνους, ακόμα και κατά τη διάρκεια της χρονιάς (χωρίς διαλείμματα δηλαδή και καθυστερήσεις). Ιδανικό είναι να γράφει ο μαθητής το τρίωρο κριτήριο στον φροντιστηριακό χώρο, έτσι ώστε και να έχει επίγνωση του χρόνου και να μην καταφεύγει στις σημειώσεις του, πράγμα που συνήθως συμβαίνει όταν γράφει στο σπίτι. Έτσι:

  • Η περίληψη πρέπει να γράφεται εντός 30 -35 λεπτών. Σε περίπτωση ενός δύσκολου κειμένου, μπορεί ο μαθητής να αφιερώσει 10 λεπτά ακόμα, γνωρίζοντας όμως ότι πρέπει να επιταχύνει στη συνέχεια. Εάν φαίνεται ότι υπερβαίνει τα 45 λεπτά, καλύτερα να αφήσει την περίληψη (όση έχει γράψει) και να συνεχίσει.
  • Η άσκηση της παραγράφου -Β1πρέπει να ολοκληρώνεται σε 15 λεπτά (και γενικά, τόσος είναι ο χρόνος συγγραφής μίας παραγράφου). Εάν –το πιθανότερο- εξεταστεί σε άσκηση σωστού λάθους, θα χρειαστεί λιγότερο χρόνο (10 λεπτά) Το κλειδί εδώ είναι να έχει ρίξει μια ματιά στα ερωτήματα πριν ξεκινήσει την περίληψη, ώστε να μπορεί, μελετώντας το κείμενο για περίληψη, να είναι πιο έτοιμος για το σωστό-λάθος.
  • Οι ασκήσεις χρειάζονται 20 λεπτά περίπου, αναλόγως την ευχέρεια του μαθητή. Στις ασκήσεις ξεκινάμε από αυτή που γνωρίζουμε καλύτερα (π.χ. τρόπος ανάπτυξης παραγράφου, λεξιλογική κ.λπ.).
  • Η έκθεση πρέπει να ολοκληρωθεί εντός 1 ώρας και 45 λεπτών. Σε αυτό συγκαταλέγεται και ένα δεκαπεντάλεπτο περίπου στο ξεκαθάρισμα των ερωτημάτων, στον εντοπισμό του επικοινωνιακού πλαισίου, στη διατύπωση ενός σχεδιαγράμματος και της παραγραφοποίησης στο πρόχειρο.
  • Τυπικά, απομένουν 10- 15 λεπτά, για έλεγχο. Δεν φεύγουμε, αλλά ξανακοιτάμε με προσοχή το σύνολο του γραπτού μας: ρίχνουμε μια ματιά στις εκφωνήσεις (π.χ. σε πανελλήνιες έχουν ζητήσει επικοινωνιακό πλαίσιο στην περίληψη, που είναι εύκολο να ξεχαστεί), βλέπουμε εάν απαντήσαμε σε όλες τις ασκήσεις, ξαναδιαβάζουμε την έκθεση προσεκτικά, εάν προλαβαίνουμε και για μια ακόμα φορά τον πρόλογο –επίλογο. Γενικά, εάν δεν μας πάρουν από τα χέρια το γραπτό, δεν φεύγουμε!
Δικαιώματα Παιδιού

Παραβίαση των δικαιωμάτων του παιδιού

Ποια θέση πρέπει να έχει το παιδί στην κοινωνία

 

Κοντά στους πρωτογενείς φορείς κοινωνικοποίησης

  • Η θέση του παιδιού είναι στην αγκαλιά της οικογένειας, απολαμβάνοντας τη ζεστασιά, την αγάπη, την ασφάλεια που αποπνέει ένα υγιές οικογενειακό περιβάλλον.
  • Το παιδί ανήκει στο σχολείο: η δωρεάν κι υποχρεωτική εκπαίδευση πρέπει να παρέχεται σ’ όλους ανεξαρτήτως τάξης, θρησκεύματος, χρώματος.

 

Πλήρης ανάπτυξη σε όλους τους τομείς

  • Το παιδί πρέπει να απολαμβάνει όλα όσα το καθιστούν αργότερα έναν υγιή και ισορροπημένο ενήλικο (ανάπτυξη και καλή διατροφή και υγεία, παιχνίδι και κοινωνικοποίηση, παιδεία και μόρφωση).
  • Ανθρώπινες πόλεις, με χώρους πρασίνου, παιδότοπους, αθλητικά κέντρα, χώρους έκφρασης. Οι πόλεις του γκρίζου, του τσιμέντου, του νέφους και της ηχορύπανσης θα πρέπει να μετατραπούν σε πόλεις φιλικές για το παιδί, ώστε να μπορέσει να ζήσει την ηλικία του, την ανεμελιά και την αθωότητα.

 

Δείγματα παραβίασης των δικαιωμάτων των παιδιών

 

Παραβίαση των δικαιωμάτων των παιδιών σε ολόκληρο τον κόσμο

  • Η διεθνής οικονομική κρίση πλήττει το πιο ευάλωτο τμήμα της κοινωνίας, τα παιδιά, που είναι μια ηλικιακή κατηγορία με ανάγκες που δεν χωρούν αναβολή.
  • Η Πολιτεία, στο πλαίσιο των περικοπών των κοινωνικών παροχών, περιορίζει τις δυνατότητες των φτωχών οικογενειών σε σχέση με το παιδί (παιδικοί σταθμοί, γιατροί και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, υποβάθμιση δημόσιας παιδείας κ.α.)
  • Χρήση σωματικής και ψυχολογικής βίας στο εσωτερικό της οικογένειας για τη δήθεν διαπαιδαγώγηση του παιδιού.
  • Αδιαφορία στην παροχή όσων απαιτούνται από ένα παιδί για την ολόπλευρη ανάπτυξή του από την πλευρά των γονιών.
  • Προβλήματα ανάμεσα στο ζευγάρι και αδυναμία διευθέτησής τους, με αποτέλεσμα να ταλαιπωρούνται τα παιδιά.

 

Δυτικός Κόσμος

  • Παιδική εργασία, και στον Δυτικό Κόσμο.
  • Πίεση από την οικογένεια για επίτευξη ακατόρθωτων στόχων που απαιτούν την «κατάργηση» στην ουσία της παιδικής ηλικίας π.χ. σχολικές επιδόσεις, αθλητισμός, τέχνη κ.α.
  • Χρησιμοποίηση του παιδιού στη διαφήμιση και αντικείμενο εκμετάλλευσης της αθωότητάς του.
  • Στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις η έλλειψη παιδότοπων, το κυκλοφοριακό πρόβλημα, οι ανύπαρκτοι χώροι εκτόνωσης δεν δημιουργούν ένα οικείο πλαίσιο για τα παιδιά.

 

Τρίτος Κόσμος- Αναπτυσσόμενες χώρες

  • 000 παιδιά καθημερινά πεθαίνουν από πείνα κι έλλειψη φαρμάκων στον Τρίτο Κόσμο.
  • Διευρυμένη παιδική εργασία (ακόμα και πώληση παιδιών για οικιακές εργασίες σε σκλαβοπάζαρα, φτηνό εργατικό δυναμικό για ορυχεία και εργοστάσια πολυεθνικών εταιριών της Δύσης).
  • Εκτεταμένη παιδική πορνεία στις χώρες του Τρίτου Κόσμου (Ταϋλάνδη, Φιλιππίνες, Ινδία).
  • Παιδιά – διακινητές ναρκωτικών, θύματα διαφόρων κυκλωμάτων.
  • Παιδιά κάτω των 15 ετών είναι αιχμάλωτοι πολέμου ή συμμετέχουν στον πόλεμο ως στρατιώτες ή οδηγοί (για εκκαθάριση περιοχών από νάρκες ή γίνονται εθελοντές θανάτου, κινητές βόμβες).

ΑΙΤΙΑ της παραβίασης των δικαιωμάτων του παιδιού

 

Οικονομικά και κοινωνικά αίτια

  • Σε μια κοινωνία κι εποχή που η αξία του χρήματος τοποθετείται πάνω από το άτομο, φυσικό είναι να καταπατώνται όλες οι ανθρώπινες αξίες. Αυτός που πιστεύει στην παντοδυναμία του χρήματος είναι έτοιμος να κάνει τα πάντα για την απόκτησή του: να εκμεταλλευτεί ακόμη κι ένα παιδί.
  • Η οικονομική εξαθλίωση και οι οξύτατες κοινωνικές αντιθέσεις οδηγούν τα παιδιά σε απάνθρωπες απασχολήσεις, δεδομένου ότι αυτά είναι ανυπεράσπιστα θύματα κι εύκολη λεία των επιτηδείων, που κάποιες φορέςμπορεί να είναι, δυστυχώς, και οι ίδιοι οι γονείς τους.
  • Οι ευάλωτες κοινωνικές ομάδες (πρόσφυγες, μετανάστες, μειονότητες, αλλά και οικογένειες με προστατευόμενα μέλη, όπως άτομα με ειδικές ανάγκες) αντιμετωπίζονται αδιάφορα ή εύκολα γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης.

 

Κρίση αξιών/ θεσμών

  • Η κρίση της οικογένειας: δεν υπάρχουν οι στέρεοι οικογενειακοί δεσμοί, η συνοχή, η αγάπη στην οικογένεια. Η αύξηση των διαζυγίων, η κακοποίηση των παιδιών κι η αδιαφορία των γονέων συνθέτουν το νέο κλίμα και ήθος πολλών σύγχρονων οικογενειών. Το ψυχικό κόστος αυτού του αφιλόξενου περιβάλλοντος το υφίσταται το παιδί και πολλές φορές με τρόπο βίαιο.
  • Η κρίση των αξιών στις σύγχρονες κοινωνίες: ο άνθρωπος στις μέρες μας έχει καταλήξει να χρησιμοποιεί τον άλλο ως εργαλείο για την πραγματοποίηση στόχων. Η αδιαφορία και η ανηθικότητα αυτή καθιστά θύματα ακόμα και παιδιά.
  • Η μορφή των πόλεων: στα σύγχρονα αστικά κέντρα συγκεντρώνονται άτομα διαφορετικής εθνικότητας, κουλτούρας, νοοτροπίας και, καθώς δεν διαμορφώνονται κοινωνικοί δεσμοί, επικρατεί ανασφάλεια και αποξένωση. Ευνοούνται αντικοινωνικές συμπεριφορές καλυπτόμενες από την ανωνυμία με εύκολα θύματα τα απροστάτευτα παιδιά.
  • Η έλλειψη κρατικής πρόνοιας κι η χαλαρότητα, όσον αφορά την τήρηση των νόμων, επιτρέπουν την κακοποίηση της παιδικής ψυχής.

 

Με ποιο τρόπο θα επιτευχθεί η θέση αυτή του παιδιού

 

Σε επίπεδο αξιών

  • Ευαισθητοποίηση όλων μας κι όχι αδιαφορία, διότι η ανοχή είναι και συνενοχή. Οι πνευματικοί άνθρωποι, οι νομοθέτες να δείξουν περισσότερη ευαισθησία και το κράτος να φανεί σκληρό απέναντι στους εμπόρους της παιδικής ψυχής
  • Πνευματική καλλιέργεια όλων, σεβασμός στον άνθρωπο, αποβολή φανατισμού και μισαλλοδοξίας
  • Ανθρωπισμός, υπευθυνότητα, κοινωνική και πανανθρώπινη συνείδηση

 

Σε επίπεδο θεσμών

  • συνταγματική κατοχύρωση ολοένα και περισσότερων δικαιωμάτων
  • Δραστηριοποίηση των διεθνών οργανισμών και συνεργασία των κρατών για την προστασία του παιδιού
  • Ισχυροποίηση της δημοκρατίας και στις τρεις διαστάσεις της (θεωρία, τρόπος ζωής, πολίτευμα).

Δεν συμφωνώ ούτε με μία λέξη από όσα λες

αλλά θα υπερασπιστώ, και με τη ζωή μου ακόμη, τη δυνατότητά σου να τα λες

(αποδίδεται στον Βολταίρο)

Μάθηση και Απόδοση

Μάθηση και Απόδοση

Όταν σπουδάζουμε, ο στόχος μας είναι διπλός:
να αποκτήσουμε γνώσεις και ικανότητες στον τομέα που επιλέξαμε, δηλαδή να μάθουμε και να αξιοποιήσουμε τη μάθηση, δηλαδή όσα μάθαμε να φαίνονται στην απόδοσή μας (είτε στην ακαδημαϊκή μας επίδοση, είτε στη δουλειά μας).

Το επίπεδο όμως και η ποιότητα της απόδοσης εξαρτάται από το πώς μαθαίνουμε. Το πώς μαθαίνουμε εξαρτάται από

  • τη γενικότερη προσέγγιση μας στο αντικείμενο που μελετάμε (π.χ. επιφανειακή ή πιο βαθιά),
  • τη διαδικασία που ακολουθούμε (π.χ. αν κάνουμε «παπαγαλία», αν ψάχνουμε το νόημα, πόσο χρόνο αφιερώνουμε) και τέλος
  • τις στρατηγικές που χρησιμοποιούμε (π.χ. ζητάμε διευκρινίσεις από τον καθηγητή, προσπαθούμε να ελέγξουμε το στρες, οργανώνουμε το υλικό μας).

Ας δούμε πιο αναλυτικά τα παραπάνω:

Α. Προσεγγίσεις στη μάθηση

Μπορεί να προσεγγίζουμε τη μάθηση με τρόπο είτε επιφανειακό, είτε πιο βαθύ, είτε απλά «στρατηγικό», δηλαδή να ενδιαφερόμαστε για την επίδοση χωρίς απαραίτητα να μας ενδιαφέρει η γνώση.

Η Βαθιά Προσέγγιση βασίζεται στην ουσιαστική κατανόηση και εμπεριέχει:

  • Ενασχόληση με το περιεχόμενο.
  • Σύνδεση των νέων ιδεών με την προϋπάρχουσα γνώση.
  • Σύνδεση των εννοιών με τις καθημερινές εμπειρίες.
  • Σύνδεση των επί μέρους στοιχείων με το σύνολο και τα αποτελέσματα.

Η Επιφανειακή Προσέγγιση βασίζεται στην απλή αναπαραγωγή και εμπεριέχει:

  • Απομνημόνευση των πληροφοριών που χρειάζονται για τις εξετάσεις.
  • Αποτυχία διάκρισης των θεωρητικών αρχών από τα παραδείγματα.
  • Αντιμετώπιση των εργασιών ως υποχρέωση.
  • Επικέντρωση σε επιμέρους στοιχεία και όχι στο σύνολο.
  • Αδυναμία κατανόησης των επιχειρημάτων.

Η Στρατηγική Προσέγγιση βασίζεται στην προσπάθεια χειρισμού του συστήματος αξιολόγησης και εμπεριέχει:

  • Πρόθεση απόκτησης του μεγαλύτερου δυνατού βαθμού.
  • Οργάνωση του χρόνου και της προσπάθειας.
  • Εξασφάλιση των κατάλληλων υλικών και συνθηκών μελέτης.
  • Μελέτη παλαιότερων διαγωνισμάτων σε μια προσπάθεια πρόβλεψης των ερωτήσεων.
  • Προσοχή στις κατευθύνσεις που δίνει ο καθηγητής.

Β.  Διαδικασία μάθησης

Μια από τις βασικές μεταβλητές στις προαναφερθείσες προσεγγίσεις, είναι η διαδικασία μάθησης. Μπορούμε να πούμε πως μαθαίνουμε κάτι, ακολουθώντας μία από τις παρακάτω 4 διαδικασίες:

Μελέτη χωρίς κατεύθυνση: Έτσι έχουμε προβλήματα στην επεξεργασία της ύλης, δυσκολευόμαστε να διαχειριστούμε τον όγκο των πληροφοριών και να διακρίνουμε τα στοιχεία στα οποία πρέπει να επικεντρωθούμε.

Αναπαραγωγή: Η μελέτη έχει στόχο την απλή αναπαραγωγή της ύλης (συνήθως παπαγαλία με μικρή κατανόηση) με σκοπό να περάσουμε τις εξετάσεις.

Εφαρμογές: Όταν προσπαθούμε να συσχετίσουμε τις θεωρητικές γνώσεις με τις εφαρμογές τους στον πραγματικό κόσμο.

Νόημα: Όταν επιθυμούμε να βρούμε το ακριβές νόημα, να το συσχετίσουμε με προϋπάρχουσες γνώσεις και να αναπτύξουμε με κριτική αξιολόγηση τις δικές μας απόψεις.

Είναι προφανές πως η μαθησιακή πορεία από την έλλειψη κατεύθυνσης προς την κατανόηση του νοήματος, οδηγεί σε καλύτερη γνώση του αντικειμένου.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι οι δύο τελευταίες διαδικασίες συσχετίζονται και με την επαγγελματική επιτυχία μετά το τέλος των σπουδών. Η διαδικασία μάθησης μπορεί να αλλάζει ανάλογα με το ειδικό πλαίσιο (εκμάθηση υλικού για ένα τεστ) ή το γενικό πλαίσιο (η συνηθισμένη μέθοδος μελέτης).

Επίσης η διαδικασία μάθησης εξελίσσεται κατά τη διάρκεια των σπουδών: είναι λογικό οι τελειόφοιτοι να κάνουν πιο βαθιά επεξεργασία του υλικού, να μπορούν να ρυθμίζουν καλύτερα τη διαδικασία εκμάθησης και να έχουν υψηλότερα επίπεδα κριτικής σκέψης σε σύγκριση με τους πρωτοετείς.

Στη διάρκεια των σπουδών μπορούμε συνήθως να διακρίνουμε τρία στάδια ανάπτυξης της μάθησης:

Απλοϊκή εκμάθηση: μικρό ενδιαφέρον για τις σπουδές, ελλιπής, αποσπασματική γνώση του αντικειμένου, στρατηγική επεξεργασία (εντοπισμός «θεμάτων» για τις εξετάσεις), μικρή προσπάθεια, αναπαραγωγή χωρίς πραγματική κατανόηση.

Επάρκεια: αυξημένο ενδιαφέρον, βελτιωμένη ικανότητα, οργανωμένες γνώσεις, πιο αποτελεσματικές στρατηγικές, καλύτερη κατανόηση.

Εξειδίκευση: «ειδικότητα» σε κάποιον τομέα γνώσης.  Σ’ αυτό το στάδιο δεν φτάνουν οπωσδήποτε όλοι.

Γ.  Στρατηγικές μάθησης

Οι στρατηγικές μάθησης διευκολύνουν την μάθηση, αλλά επίσης επηρεάζουν σημαντικά την ακαδημαϊκή επίδοση. Μερικά παραδείγματα στρατηγικών είναι:

Γνωστικές στρατηγικές

  • Επανάληψη του υλικού (συνήθως για απλή απομνημόνευση).
  • Oργάνωση του υλικού (π.χ. εντοπισμός των βασικών σημείων/ζητημάτων και κατηγοριοποίηση με στόχο την καλύτερη κατανόηση).
  • Eπεξεργασία του υλικού (π.χ. συσχέτιση των νέων πληροφοριών με τις γνώσεις που ήδη έχουμε).

Συμπεριφορικές στρατηγικές

  • Αναζήτηση βοήθειας από άλλους (π.χ. συζήτηση με συμφοιτητές και καθηγητές για διευκρινίσεις και επεξηγήσεις).
  • Αναζήτηση πρόσθετων πληροφοριών από άλλες πηγές (π.χ. από διαδίκτυο, άρθρα σε περιοδικά, άλλα βιβλία).
  • Προσπάθεια εφαρμογής της γνώσης στην καθημερινή ζωή.

Αυτο-ρυθμιστικές στρατηγικές

  • Έλεγχος συναισθημάτων (προσπάθεια να εντοπίσουμε τα συναισθήματα που μας εμποδίζουν να αποδώσουμε και να τα ελέγξουμε, για παράδειγμα να μετριάσουμε το άγχος).
  • Έλεγχος κινήτρων (να σκεφτούμε με ποιον τρόπο θα διατηρήσουμε το ενδιαφέρον μας και την προσοχή μας, όπως να σκεφτούμε τα θετικά αποτελέσματα που θα έχουμε).
  • Έλεγχος κατανόησης (κάθε τόσο  να αξιολογούμε κατά πόσον έχουμε πετύχει τους μαθησιακούς στόχους που θέσαμε)

Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την απόδοση

Εκτός από  τις προσεγγίσεις, τη διαδικασία και τις στρατηγικές μάθησης, η απόδοση επηρεάζεται και από άλλους γνωστικούς και συναισθηματικούς παράγοντες, όπως:

  • Η αυτοεκτίμηση και η πεποίθηση ότι είμαστε ικανοί να μάθουμε.
  • Η πεποίθηση ότι αυτό που σπουδάζουμε είναι σημαντικό, χρήσιμο και ενδιαφέρον.
  • Η αυτογνωσία (π.χ. γνωρίζουμε ποια είναι τα δυνατά και αδύνατα σημεία μας στη διαδικασία μάθησης😉
  • Το κίνητρο.  Μπορεί να γνωρίζουμε κάτι καλά, αλλά να μην υπάρχει λόγος να επιδείξουμε αυτή τη γνώση.  Τα κίνητρα βέβαια είναι υποκειμενικά, άρα είναι σημαντικό να ξέρουμε τι ακριβώς θέλουμε να πετύχουμε.  Γιατί σπουδάζουμε, ποιο είναι το επιθυμητό αποτέλεσμα;

Χωρίς αυτούς τους παράγοντες, οι γνώσεις που αποκτήσαμε μένουν στην αφάνεια, αποθαρρυνόμαστε και δεν μας δίνονται ευκαιρίες να αποδώσουμε.

Από την άλλη, όσα κίνητρα κι αυτοπεποίθηση και να έχουμε, δεν αρκούν για να καλύψουν τα γνωστικά κενά, τα οποία φαίνονται στην απόδοση, ιδίως αργότερα στο χώρο εργασίας.

Πηγή: psychology.gr

Άγχος Πανελληνίων Εξετάσεων

Πανελλήνιες Εξετάσεις και Άγχος. Συμβουλές για μαθητές και γονείς

Η Γ’ Λυκείου είναι μια χρονιά εξαιρετικά αγχωτική για τους περισσότερους μαθητές. Οι έφηβοι καλούνται αφενός να διαχειριστούν ένα πρόγραμμα φορτωμένο με διάβασμα και φροντιστήρια και αφετέρου να επιλέξουν το πεδίο σπουδών που θα ακολουθήσουν, δρομολογώντας έτσι την επαγγελματική τους πορεία.

Σαν να μην έφτανε όμως το δικό τους άγχος, συχνά έχουν να διαχειριστούν και την αγωνία των γονιών τους, που ουκ ολίγες φορές είναι ακόμη μεγαλύτερη και από αυτή των ίδιων των μαθητών!

Επίδραση άγχους

Το άγχος βέβαια είναι ένα συναίσθημα, όχι μόνο φυσιολογικό αλλά και ιδιαίτερα χρήσιμο, αφού μας κινητοποιεί, μας κρατάει σε εγρήγορση και έτσι μας οδηγεί σε καλύτερη επιδοση. Όταν όμως είναι πάνω από ένα συγκεκριμένο επίπεδο που μπορούμε να διαχειριστούμε, παύει να είναι βοηθητικό και γίνεται δυσλειτουργικό. Αυτό σημαίνει ότι επηρεάζει αρνητικά τη συγκέντρωση, τη μνήμη και τελικά τη συνολική μας απόδοση, ενώ μπορεί να προκαλέσει και ενοχλητικά συμπτώματα (π.χ. ψυχοσωματικά όπως πονοκεφάλους, δύσπνοια κ.α., ή συναισθηματικά όπως ευσυγκινησία, ευερεθιστότητα κ.τ.λ.). Επομένως, ένας πιο ρεαλιστικός στόχος για τη διαδικασία των εξετάσεων θα ήταν, όχι να μην έχουμε καθόλου άγχος αλλά να μπορούμε να το διαχειριστούμε όσο γίνεται πιο αποτελεσματικά.

Τι μπορούν να κάνουν οι μαθητές για να διαχειριστούν πιο αποτελεσματικά το άγχος τους;

Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να κάνουν οι μαθητές πριν τις εξετάσεις είναι είναι φυσικά μια καλή προετοιμασία με μεθοδικότητα και πρόγραμμα. Η καλή προετοιμασία συμβάλει θετικά στην αυτοπεποίθηση και κατ’ επέκταση στη μείωση του άγχους.

Σωστή διατροφή. Ψάρια, ξηροί καρποί, ζυμαρικά, γαλακτοκομικά (ειδικά τα τυριά), χυμοί, φρέσκα φρούτα και λαχανικά βοηθάνε στη διατήρηση της σωστής πνευματικής λειτουργίας, στη βελτίωση της διάθεσης και στην αντιμετώπιση του στρες. Αυτή η περίοδος δεν ενδείκνυται για αυστηρές δίαιτες, οι οποίες χρειάζεται να αποφεύγονται όπως και η υπερβολική κατανάλωση καφέ, αφού μπορεί να προκαλέσει επιπλέον νευρικότητα και ανησυχία. Ένα καλό πρωινό είναι απαραίτητο.

Αρκετός ύπνος. Ένας καλός ύπνος (τουλάχιστον οχτώ ώρες) βελτιώνει τη μνήμη, τη σκέψη και τη συγκέντρωση και ωφελεί πολύ περισσότερο από το υπερβολικό διάβασμα “της τελευταία στιγμής” τη νύχτα πριν από την εξέταση! Το μεσημέρι όμως, αν νιώθουμε την ανάγκη να κοιμηθούμε, καλό είναι να μην το κάνουμε για περισσότερο από 60 λεπτά, γιατί κάτι τέτοιο οδηγεί σε δυσκολία επανέναρξης διαβάσματος.

“Φόρτιση μπαταριών”. Η προετοιμασία για τις πανελλήνιες μοιάζει περισσότερο με μαραθώνιο, παρά με “κατοστάρι”, πράγμα που σημαίνει ότι για να μπορέσει κανείς να ανταποκριθεί σ’ αυτή τη μεγάλη σε διάρκεια προετοιμασία είναι απαραίτητο να φορτίζει τις μπαταρίες του. Γι’ αυτό και είναι χρήσιμο οι μαθητές να έχουν μια ημέρα (ή τουλάχιστον μισή μέρα, το Σάββατο ή την Κυριακή) τελείως ελεύθερη για τον εαυτό τους, να πιουν έναν καφέ με φίλους ή να κάνουν κάτι άλλο που τους ευχαριστεί.

Στάση σώματος και σωματική άσκηση. Η κατάλληλη στάση για διάβασμα είναι με τη σπονδυλική στήλη όσο το δυνατόν πιο όρθια. Το σκύψιμο περιορίζει την αναπνοή μας αλλά και την καλή κυκλοφορία του αίματος, οπότε έχει άμεση συνέπεια στην πνευματική διαύγεια. Επίσης είναι χρήσιμο περιστασιακά να διακόπτουμε για λίγα λεπτά τη μελέτη για λίγες ασκήσεις και κίνηση, που θα βελτιώσει την οξυγόνωση του εγκεφάλου και την κυκλοφορία του αίματος. Η ήπια σωματική άσκηση επίσης βοηθάει πολύ.

Συνειδητές αναπνοές. Μια από τις πιο εύκολες και αποτελεσματικές τεχνικές για τη μείωση του άγχους είναι οι συνειδητές αναπνοές, οι οποίες  βασίζονται σε τεχνικές γιόγκα. Χαλαρώνοντας τα χέρια και τους ώμους, συγκεντρωνόμαστε σε κάθε μας αναπνοή. Εισπνέουμε από τη μύτη φουσκώνοντας την κοιλιά και μετά το στήθος με αέρα. Εκπνέουμε πάλι από τη μύτη αργά και φυσικά. Επαναλαμβάνουμε μερικές φορές. Mε αργές, ολοκληρωμένες εκπνοές, ο παλμός της καρδιάς μειώνεται, η πίεση του αίματος χαμηλώνει και αυτή η φυσιολογική διαδικασία μέσω της αναπνοής αποκαθιστά την ομοιόσταση του σώματος και οδηγεί σε μείωση του άγχους.

Τεχνικές χαλάρωσης. Καθόμαστε αναπαυτικά, κλείνουμε τα μάτια και σφίγγουμε όσο πιο δυνατά μπορούμε το δεξί μας χέρι σε γροθιά για 5″. Μετά αφήνουμε όλους τους μυς του χεριού μας να χαλαρώσουν τελείως. Παρατηρούμε τη διαφορά ανάμεσα στην ένταση και τη χαλάρωση. Επαναλαμβάνουμε τουλάχιστον 2 φορές. Κάνουμε το ίδιο και με το αριστερό μας χέρι. Προχωρούμε διαδοχικά και στα άλλα μέρη του σώματος (τις γάμπες, τους μηρούς, την κοιλιά, το πρόσωπο κτλ.) σφίγγοντας και χαλαρώνοντας, μένοντας πάντα συγκεντρωμένοι στην αναπνοή μας. Έχοντας κλειστά τα μάτια, φανταζόμαστε τον εαυτό μας σε όποιο μέρος θα θέλαμε να ήμασταν (π.χ. στις διακοπές, σε μια παραλία, με ένα αγαπημένο πρόσωπο κτλ.).

Θετικές σκέψεις. Είναι σημαντικό να αποφεύγουμε την καταστροφολογία (π.χ. “δεν θα γράψω τίποτα”, “δεν θα περάσω” κτλ.), γιατί έτσι συχνά προκαλούμε οι ίδιοι άθελά μας το αρνητικό αποτέλεσμα (“αυτοεκπληρούμενη προφητεία”). Όταν λοιπόν πιάνουμε τον εαυτό μας να σκέφτεται με αυτόν τον τρόπο, χρειάζεται να τον σταματάμε λέγοντας μέσα μας “σταμάτα” ή “stop” και να αντικαθιστούμε αυτές τις σκέψεις με θετικές (π.χ. “έχω προετοιμαστεί πολύ καλά”, “θα πάω να κάνω ότι καλύτερο μπορώ” κτλ.). Επίσης, όταν νιώθουμε ότι μας κυριεύει το άγχος, μπορούμε να επαναλάβουμε εσωτερικά κάποια λέξη ή φράση που μας ηρεμεί όπως “ήρεμα”, “χαλαρά” και να υπενθυμίζουμε τον εαυτό μας ότι εμείς ελέγχουμε την κατάσταση και όχι το αντίθετο.

Νοητική αναπαράσταση. Μια άλλη ιδέα είναι να κάνουμε μια νοητική αναπαράσταση των πραγματικών συνθηκών. Όσο πιο συχνά δηλαδή φανταζόμαστε με λεπτομέρειες τις εξετάσεις, τόσο πιο πολύ εξοικειωνόμαστε με αυτές. Γιατί αυτό που μπορούμε να  αντιμετωπίσουμε στη φαντασία μπορούμε πιο εύκολα να το κάνουμε και στην πραγματικότητα. Επίσης, τις στιγμές που νιώθει ο μαθητής ότι δεν αντέχει άλλο και έχει μπουχτίσει από τη διαδικασία της προετοιμασίας, μπορεί να κάνει ένα μικρό διάλειμμα και να φανταστεί τη ζωή του ως φοιτητής. Οραματιζόμενος τις θετικές εμπειρίες που θα ζήσει όταν επιτύχει τον στόχο του, του δίνει κουράγιο θα συνεχίσει την προσπάθειά του.

Την ημέρα των εξετάσεων…

Φροντίζουμε να ξυπνήσουμε και να ετοιμαστούμε εγκαίρως, για να μην έχουμε και το επιπρόσθετο άγχος αν θα προλάβουμε. Άλλωστε βιασύνη και εκνευρισμός βλάπτουν τη συγκέντρωση.

Το διάβασμα της τελευταίας στιγμής πριν μπει κανείς στην αίθουσα ή το πρωί λίγο πριν φύγει από το σπίτι αυξάνει το άγχος. Γι’ αυτό και το αποφεύγουμε, όπως και τους συμμαθητές που μεταδίδουν στρες. Προτιμούμε ήρεμα και χαλαρά άτομα.

Όταν πάρουμε τα θέματα μπροστά μας, ξεκινάμε από αυτά που μας φαίνονται πιο εύκολα. Διαβάζουμε το κάθε θέμα προσεκτικά, υπογραμμίζοντας τις λέξεις-κλειδιά.

Αν ξεχάσουμε κάποια λέξη ή κολλήσουμε κάπου, αφήνουμε κενό και συνεχίζουμε, με σκοπό να επανέλθουμε μετά (αρκεί να βάλουμε ένα σημάδι, για να το θυμηθούμε). Εφόσον το ξέρουμε, θα μας έρθει αυτόματα αργότερα.

Αφού απαντήσουμε σε κάποιο ερώτημα, διαβάζουμε άλλη μία φορά την εκφώνηση, για να σιγουρευτούμε ότι απαντήσαμε σ’ αυτά που ρωτάει ή ότι δεν παραλείψαμε κάτι.

Αν δεν προλαβαίνουμε, δεν είμαστε σίγουροι για κάποια απάντηση ή ξέρουμε λίγα μόνο πράγματα, γράφουμε ό,τι γνωρίζουμε. Είναι σίγουρα προτιμότερο από το να μην απαντήσουμε καθόλου.

Προσέχουμε την εμφάνιση του γραπτού μας, γράφοντας ευανάγνωστα και τακτικά. Ένα καλογραμμένο γραπτό ανεβαίνει στην εκτίμηση του βαθμολογητή.

Τελειώνοντας, διαβάζουμε πάλι με προσοχή το γραπτό μας πριν το παραδώσουμε, γιατί όλο και κάτι θα βρούμε να διορθώσουμε.

Εκμεταλλευόμαστε όλο το χρόνο που έχουμε στη διάθεσή μας. Σε καμία περίπτωση δεν είναι μαγκιά να τελειώσουμε γρήγορα. Μαγκιά είναι να το παλέψουμε μέχρι το τέλος και να κάνουμε ότι καλύτερο μπορούμε.

Αν κατά τη διάρκεια της εξέτασης αισθανθούμε ότι το άγχος μας ανεβαίνει σε πολύ υψηλά επίπεδα, εφαρμόζουμε τις συνειδητές αναπνοές και κάποιες από τις τεχνικές χαλάρωσης (βοηθάει να έχουμε κάνει εξάσκηση από πριν στο σπίτι, ώστε να ξέρουμε πως λειτουργούν).

Αφού τελειώσει η κάθε εξέταση, κάνουμε ένα δώρο στον εαυτό μας π.χ. μια βόλτα μ’ έναν φίλο. Επιτρέπουμε στον εαυτό μας να χαλαρώσει για λίγο, πριν αρχίσουμε να προετοιμαζόμαστε για την επόμενη μέρα.

Να θυμόμαστε πάντα ότι οι δικοί μας άνθρωποι μας αγαπούν έτσι κι αλλιώς και είναι περήφανοι για μας, για την προσπάθεια που έχουμε κάνει, άσχετα με το αποτέλεσμα των εξετάσεων!

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν τα παιδιά τους;

Ο ρόλος των γονιών αυτή την περίοδο είναι πολύ σημαντικός, καθώς καλούνται να συμπαρασταθούν στα παιδιά τους και να τους παρέχουν ψυχολογική υποστήριξη. Τι σημαίνει όμως πρακτικά αυτό;

Είμαστε καλοί ακροατές. Φροντίζουμε να είμαστε διαθέσιμοι, πρώτα για να ακούσουμε τα παιδιά μας και μετά για να τα συμβουλεύσουμε. Ο γονιός χρειάζεται να είναι ένα μεγάλο αυτί για να μπορούν τα παιδιά να εκφράσουν το στρες, τις αγωνίες και τους φόβους τους. Το να νιώθουν άνετα να το κάνουν αυτό σε μας, ώστε να αποφορτιστούν, είναι πολλές φορές πιο σημαντική βοήθεια από το να τους δώσουμε κάποια συμβουλή.

Στηρίζουμε τις επιλογές τους. Σεβόμαστε τις επιθυμίες των παιδιών, ακόμη κι αν δεν συμφωνούμε μαζί τους. Φυσικά μπορούμε να πούμε τη γνώμη μας όταν ρωτηθούμε, αλλά αποφεύγουμε να τα φορτώνουμε με τις δικές μας προσδοκίες. Έτσι και αλλιώς κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ποια θα είναι η κατάσταση στο μέλλον και ποια επαγγέλματα για παράδειγμα θα έχουν ζήτηση σε δέκα χρόνια. Οπότε ας αφήσουμε τα παιδιά να επιλέξουν ένα αντικείμενο που τους ενδιαφέρει.

Μεταφέρουμε αισιοδοξία. Δεν είναι η κατάλληλη περίοδος για απαισιόδοξα σχόλια του τύπου “σε όποια σχολή και αν περάσεις, άνεργος θα είσαι”. Μια τέτοια στάση από τους γονείς, οδηγεί σε μείωση της προσπάθειας από την πλευρά των παιδιών, αφού θεωρούν μάταιο το να προσπαθήσουν παραπάνω.

Προσφέρουμε ηρεμία. Σεβόμαστε την προσπάθεια του παιδιού προσφέροντας ένα κατάλληλο περιβάλλον για διάβασμα, π.χ. δεν παρακολουθούμε πολύ δυνατά τηλεόραση ή δεν προσκαλούμε κόσμο στο σπίτι την ώρα που το παιδί μας διαβάζει. Δείχνουμε λίγη περισσότερη υπομονή και κατανόηση στα συναισθηματικά του ξεσπάσματα και γενικά αποφεύγουμε τις εντάσεις στο σπίτι τη συγκεκριμένη περίοδο, ώστε να παρέχουμε ένα όσο το δυνατόν πιο ήρεμο οικογενειακό περιβάλλον.

Δεν είμαστε εμείς που εξεταζόμαστε!  Πολύ συχνά οι γονείς αναφερόμενοι στις εξετάσεις των παιδιών τους χρησιμοποιούν πρώτο πληθυντικό πρόσωπο π.χ. “δίνουμε τη Δευτέρα”. Είναι λογικό να ταυτιζόμαστε συναισθηματικά με την προσπάθεια των παιδιών μας, χρειάζεται ίσως όμως να κρατάμε και μια απόσταση. Γιατί, ταυτιζόμενοι τόσο, ίσως τους μεταφέρουμε άθελά μας το επιπρόσθετο άγχος ότι αν αποτύχουν “θα πάρουν κι εμάς στο λαιμό τους”. Επιπλέον, έτσι παρεμποδίζουμε την πορεία τους προς την αυτονόμηση, αναλαμβάνοντας εμείς την  ευθύνη αντί γι’ αυτούς.

Αποφεύγουμε τις συγκρίσεις. Το να συγκρίνουμε το παιδί μας με άλλους (είτε συμμαθητές, αδέρφια ή εμάς τους ίδιους π.χ. “εγώ στην ηλικία σου…”) φαίνεται ότι όχι μόνο δεν το κινητοποιεί θετικά, αλλά επηρεάζει και αρνητικά την αυτοπεποίθησή του, ενώ συχνά προκαλεί και έντονα συναισθήματα ενοχών ή θυμού.

Αποφεύγουμε την υπερπροστασία. Δεν φροντίζουμε τα παιδιά αυτή την περίοδο σαν να είναι άρρωστα. Αν θελήσουν κάτι από μας θα μας το ζητήσουν. Αν χτυπάμε κάθε μισή ώρα την πόρτα για να ρωτήσουμε αν θέλουν κάτι, πετυχαίνουμε τα αντίθετα αποτελέσματα.

Δεν γινόμαστε πιεστικοί. Σχετικές έρευνες δείχνουν ότι η αίσθηση αυτονομίας που έχει ο έφηβος συνδέεται με μεγαλύτερη σχολική επιτυχία. Από την άλλη πλευρά, η υπερβολικά πιεστική στάση από την πλευρά των γονιών φαίνεται πώς έχει τα αντίθετα από τα επιθυμητά αποτελέσματα. Γι’ αυτό και δείχνουμε εμπιστοσύνη στην ικανότητα του παιδιού να ρυθμίζει μόνο του το διάβασμά του, χωρίς να παρεμβαίνουμε. Βοηθάμε μόνο όταν μας ζητηθεί.

Διαχειριζόμαστε το δικό μας άγχος. Όσο και να λέμε στο παιδί μας “μην αγχώνεσαι”, όταν εμείς οι ίδιοι είμαστε υπερβολικά αγχωμένοι για τις πανελλήνιες, αυτό διαχέεται και το παιδί το εισπράττει, ακόμα κι αν δεν λέμε τίποτα. Το αποτέλεσμα είναι ότι εκτός από τη δική του αγωνία, έχει να διαχειριστεί και τη δική μας. Αν δυσκολευόμαστε εμείς οι ίδιοι να διαχειριστούμε το άγχος μας, μπορούμε να το συζητήσουμε με έναν ειδικό ψυχικής υγείας (ψυχολόγο).

Υπενθυμίζουμε στο παιδί μας ότι εμείς θα το αγαπάμε πάντα και ότι είμαστε υπερήφανοι για την προσπάθεια που έχει καταβάλλει, άσχετα από το αποτέλεσμα των εξετάσεων. Και ας μην πέφτουμε στην παγίδα να ταυτίζουμε την επιτυχία στις πανελλήνιες και την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο με την επιτυχία στη ζωή γενικότερα. Υπάρχουν άλλωστε ατελείωτα παραδείγματα ανθρώπων που, παρόλο που δεν πέρασαν σε κάποιο ΑΕΙ ή ΤΕΙ, έχουν μια πολύ επιτυχημένη επαγγελματική πορεία και ευτυχισμένη ζωή.

Καλή επιτυχία! (στη ζωή, όχι μόνο στις πανελλήνιες)

Πηγή: psychology.gr