Πρότυπα και Είδωλα

Πρότυπα – Είδωλα

Επιμέλεια: Χριστόφορος Βλάχος, φιλόλογος

Τα έτοιμα σχήματα

Κατά γενική θεώρηση, εκείνο που προκαλεί βαθύτατη εντύπωση είναι η ταλαιπωρία των έτοιμων σχημάτων. Αυτό έχει και την καλή και την ανάποδη όψη του. Δεν υπάρχει, φυσικά, εποχή όπου τα έτοιμα σχήματα να πλαισιώνονται από την ολοκληρωτική κοινή συγκατάθεση. Αλλά και κάθε εποχή προπαρασκευάζει ή αποδέχεται κάποια σχήματα. Αλλιώτικα, η συμβίωση γίνεται αδύνατη.

[…] Τα έτοιμα σχήματα άλλοτε ανταποκρίνονται σε αναμφισβήτητες και αναπόφευκτες πραγματικότητες και άλλοτε αποτελούν αναπαυτικές συμβάσεις. Ο καθένας δεν είναι πλασμένος, για να γκρεμίζει και να ξαναδημιουργεί τον κόσμο, ακόμη και μέσα του μόνο. Ο ρόλος αυτός ανήκει στ’ ανήσυχα πνεύματα, στους ανθρώπους του πεπρωμένου. Είναι ρόλος σκληρός, που προσφέρει, ωστόσο, βαθύτατη ηδονή. Αλλά οι περισσότεροι δεν έχουν μήτε τον καιρό μήτε τη διάθεση και τη δυνατότητα να επιχειρήσουν ανακατατάξεις. Εκείνο που κυριότατα τους ενδιαφέρει είναι το να ξέρουν τι πρέπει να κάνουν, για να βρίσκονται σε κάποια αρμονία με τον ολόγυρά τους κόσμο και να ευδοκιμούν απερίσπαστοι.

[…] Η εποχή δεν ευνοεί έτοιμα σχήματα. Ακόμη και τα ωφέλιμα έτοιμα σχήματα κακοπαθαίνουν, μόνο και μόνο γιατί είναι έτοιμα. Ο σύγχρονος άνθρωπος προσπαθεί να διαβεβαιώσει την ύπαρξή του, καμιά φορά  και με την άγονη αντίρρηση μόνο.  Μέσα του υπάρχει μια αδιάκοπη εναντίωση. Το βλέπουμε αυτό καθαρότερα στη συμπεριφορά των παιδιών και των εφήβων. Και συχνά είμαστε πρόθυμοι να το καταραστούμε, γιατί φτάνει ίσαμε την υπερβολή και δημιουργεί καταστάσεις απαράδεκτες. Όταν μισός αιώνας έχει στο ενεργητικό του ή στο παθητικό του, κατά την περίσταση, δύο απερίγραπτους πολέμους, ένα πλήθος επαναστάσεις, ένα άλλο πλήθος τοπικές διαμάχες και συγκρούσεις, είναι πολύ δύσκολο ν’ ανεχθεί τα έτοιμα σχήματα.

[…] Ο αιώνας μας, καθώς δεν αισθάνεται ιδιαίτερη κλίση προς τα έτοιμα σχήματα, μολονότι πολλοί είναι πρόθυμοι να του τα κατασκευάσουν, έτσι δεν αισθάνεται ιδιαίτερη συμπάθεια και προς τα νωθρά, σταματημένα πνεύματα, προς τις ασάλευτες καταστάσεις. Τα μαραμένα δειλινά, οι άνθρωποι που δεν αγαπούν τη μετακίνηση, οι αργοκίνητες συνομιλίες, όταν δεν αποτελούν λυτρωτική έκφραση απαυδημού, ανήκουν ανέκκλητα στη λυρική φαντασμαγορία του παρελθόντος. Είναι μορφές αναδρομής σε κόσμους ηρεμότερους, βεβαιότερους ίσως για τον εαυτό τους, αλλά και ανίκανους να ενταχθούν στον πυρετό του καιρού. Γιατί τώρα ο ιστορικός χρόνος κατέχεται από υψηλό πυρετό. Ο υψηλός πυρετός συχνά συνοδεύεται και από παραληρήματα. Μπορεί να μη μας αρέσουν, αυτό είναι δικαίωμά μας, άλλωστε, αλλά δεν είναι και λιγότερο δικαιολογημένα για τούτο. Αυτά τα παραληρήματα, αυτές οι αιχμές μας προκαλούν συχνά αποκαρδίωση. Αλλά πέρ΄ από την αποκαρδίωση δεν λείπει έδαφος, που μπορεί να περπατήσει κανείς, χωρίς να σκοντάψει

Τα έτοιμα σχήματα, Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου, Ο σύγχρονος άνθρωπος, Οι εκδόσεις των Φίλων, Αθήνα 1995

 

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (80- 90 λέξεις)

25 μονάδες

Β1. Να αναπτύξετε σε 80 -90 λέξεις το περιεχόμενο του ακόλουθου αποσπάσματος από το κείμενο: «H εποχή δεν ευνοεί τα έτοιμα σχήματα»

 10 μονάδες

Β2. Το κείμενο είναι στοχαστικό δοκίμιο. Να εντοπίσετε πέντε χαρακτηριστικά του, που να επιβεβαιώνουν αυτή την άποψη (παραθέτοντας παραδείγματα μέσα από το κείμενο)

10 μονάδες

Β3. Να δικαιολογήσετε τη χρήση του α’ πληθυντικού προσώπου στο κείμενο

5 μονάδες

Β4.

α. Να γράψετε τα συνώνυμα των παρακάτω λέξεων: πλαισιώνονται, επιχειρήσουν, ευδοκιμούν, αρμονία, κακοπαθαίνουν (Μονάδες 5)

β. Να σχηματίσετε ονοματικά σύνολα προσθέτοντας ουσιαστικά μπροστά από τα επίθετα: ολοκληρωτική, βαθύτατη, αδιάκοπη, απερίγραπτους, λυτρωτική [να διατηρήσετε την γένος, τον αριθμό και την πτώση των επιθέτων] (μονάδες 5)

 10 μονάδες

Γ. Τα πρότυπα, αναμφισβήτητα, έχουν τεράστια προσφορά, τόσο στην προσωπικότητα του ατόμου όσο και στην κοινωνική ισορροπία. Σε μια επιφυλλίδα 550 -600 λέξεων, να καταγράψεις την άποψή σου για την αναγκαιότητα των προτύπων για όλους και ειδικά για τους νέους και, παράλληλα, να τοποθετηθείς σχετικά με το είδους των προτύπων που κυριαρχούν στο σύγχρονο δημόσιο λόγο

40 μονάδες

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *