Η μεγάλη δύναμη της μικρής οθόνης

Επιμέλεια: Χριστόφορος Βλάχος, φιλόλογος

Αυτήν την περίοδο τα διάφορα κανάλια της ιδιωτικής τηλεόρασης διαφημίζουν τα νέα τους προγράμματα. Παρατηρούμε ωστόσο, ότι ο ανταγωνισμός, ο οποίος υποτίθεται ότι θα έπρεπε να συμβάλει στη δημιουργία καλύτερων προϊόντων και στον πλουραλισμό των επιλογών, οδηγεί αντίθετα σε μια διαρκή πτώση των ποιοτήτων και σε μια όλο και μεγαλύτερη ομοιομορφία.

Οι υπεύθυνοι για τα τηλεοπτικά προγράμματα υποστηρίζουν συνήθως ότι η τηλεόραση δεν είναι παρά ένας καθρέπτης της κοινωνίας μας. Πρόκειται βέβαια για ένα βολικό άλλοθι, που τους χρησιμεύει για να δικαιολογούν τις-συχνά απαράδεκτες- επιλογές τους. Οφείλουμε όμως, να αναγνωρίσουμε ότι όλοι εμείς που ασκούμε κριτική στην κακή ποιότητα των τηλεοπτικών προγραμμάτων θα ήμασταν πιο αξιόπιστοι, αν δεν επιβραβεύουμε ως θεατές αυτό που στιγματίζουμε με το δημόσιο λόγο μας. Εκτός από τη δική μας ευθύνη, υπάρχει ωστόσο και η τάση αυτών που αποφασίζουν για τα τηλεοπτικά προγράμματα να θεωρούν το κοινό περισσότερο απαίδευτο και πιο επιρρεπές στον εκχυδαϊσμό από όσο είναι στην πραγματικότητα.

Υπάρχει βέβαια πάντα η δυνατότητα να κλείνουμε την τηλεόραση που μας προσφέρει χαμηλής ποιότητας προγράμματα. Μπορούμε να υιοθετήσουμε μια κριτική ή ειρωνική στάση απέναντι στο τηλεοπτικό μέσο, χωρίς κατ’ ανάγκη να το δαιμονοποιούμε. Αν κάποιος δεν έχει τίποτε άλλο εκτός από την τηλεόραση στη ζωή του, έχει και αυτός μερίδιο ευθύνης για την απώλεια της αυτονομίας του.

Το πεδίο στο οποίο οι κριτικές αντιστάσεις είναι εκ των πραγμάτων ελάχιστες ή ανύπαρκτες και επομένως εκδηλώνεται ακόμα πιο αρνητικά η ικανότητα της τηλεόρασης να εισβάλλει παντού, είναι κυρίως εκείνο της παιδικής ηλικίας.

Πριν από μερικά χρόνια, σε ένα δημοτικό σχολείο στο Τορίνο, μια δασκάλα ζήτησε από τους μικρούς μαθητές της να μη δουν τηλεόραση για μια βδομάδα και έπειτα να καταγράψουν και να σχολιάσουν στο ημερολόγιό τους αυτήν την εμπειρία. Τα παιδιά περιέγραψαν αυτές τις επτά ημέρες σαν μια σκληρή και βασανιστική δοκιμασία. Ένιωθαν λυπημένα σα να τους είχε αφαιρεθεί το αγαπημένο τους παιχνίδι. Δεν ήξεραν τι να κάνουν στον ελεύθερο χρόνο τους, σαν να είχαν χάσει τον επιστήθιο φίλο τους, που τους συντρόφευε στις καθημερινές τους δραστηριότητες. Προφανώς είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι η τηλεόραση είχε αφαιρέσει από τα παιδιά την αναρχική ελευθερία της φαντασίας και που συνοδεύει την παιδική νεότητα

Η τηλεόραση, επομένως, δεν είναι απλώς ένα ουδέτερο τεχνικό εργαλείο που αναπαριστά τον κόσμο ή «καθρεφτίζει» την κοινωνία, αλλά είναι ένα πανίσχυρο μέσο που επηρεάζει και συχνά διαμορφώνει την κρίση μας για τον κόσμο. Γι’ αυτό και το χρέος όσων διαχειρίζονται μια τέτοια δύναμη είναι να αναλογίζονται αυτοκριτικά την ηθική, πνευματική και πολιτική τους ευθύνη και να μην υποτάσσουν την εργασία τους αποκλειστικά σε εμπορικές σκοπιμότητες.

Η εξουσία που κατέχουν εμφανίζεται σαν δημοκρατική, διαλογική, μεταμφιέζεται ακόμη και σε κριτική αμφισβήτηση ή αντι-εξουσία. Είναι θεμελιωμένη με τέτοιον τρόπο ώστε να δίνει στους «υπηκόους» της την αυταπάτη της ελευθερίας. Αλλά οι ζημιές που μπορεί να προκαλέσει μακροπρόθεσμα στην ελευθερία και τον πολιτισμό μιας κοινωνίας είναι ανυπολόγιστες.

Θανάση Γιαλκέτση, εφημερίδα Ελευθεροτυπία, 09/10/2004

 

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (70-90 λέξεις)

25 Μονάδες

Β1. Να σχολιάσετε σε μία παράγραφο (80 -90 λέξεις) το παρακάτω χωρίο του κειμένου (3η παράγραφος): «Μπορούμε να υιοθετήσουμε μια κριτική ή ειρωνική στάση απέναντι στο τηλεοπτικό μέσο, χωρίς κατ’ ανάγκη να το δαιμονοποιούμε»

 12 Μονάδες

B2. Στην 6η παράγραφο («Η τηλεόραση, επομένως… αποκλειστικά σε εμπορικές σκοπιμότητες»), να εντοπίσετε:

α) τα δομικά της μέρη (4 Μονάδες)

β) τον τρόπο (ή τους τρόπους) που αναπτύσσεται, δικαιολογώντας την απάντησή σας (4 Μονάδες)

8 Μονάδες

B3. Να δικαιολογήσετε την εναλλαγή των προσώπων (α’ πληθυντικό και γ’ πληθυντικό) στη 2η παράγραφο («Οι υπεύθυνοι για τα τηλεοπτικά… είναι στην πραγματικότητα»)

5 Μονάδες

B4. Να βρείτε τα αντώνυμα των παρακάτω λέξεων: ιδιωτικής, ομοιομορφία, επιβραβεύουμε, απαίδευτο, αφαιρεθεί

5 Μονάδες

Β5. Να εντοπίσετε το κειμενικό είδος στο οποίο ανήκει το παραπάνω κείμενο δικαιολογώντας την απάντησή σας

5 Μονάδες

Γ. Είναι σαφές πια, στις σύγχρονες κοινωνίες, πως ο άνθρωπος δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς την τηλεόραση, καθώς η προσφορά της είναι τεράστια σε πολλές πτυχές της προσωπικότητάς του. Να καταγράψετε σε ένα δοκίμιο την προσφορά της τηλεόρασης και να εκφράσετε την άποψή σας για το πώς η τηλεόραση μπορεί να λειτουργήσει αποκλειστικά θετικά για το δέκτη (600 λέξεις)

40 Μονάδες

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *